دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مطالعات سبک شناختی قرآن کریم 2676-6035 مقالات آماده انتشار 2025 09 17 Analysis of the Function of the Quranic Expression Techniques in Explaining Ethical Concepts تحلیل کارکرد شیوه‌های بیانی قرآن در تبیین مفاهیم اخلاقی 229592 FA فردین دارابی میدانی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-8342-1588 محمدرسول تکبیری دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-8342-1588 Journal Article 2025 06 03 The Holy Quran, as a comprehensive and revealed text, does not merely rely on prescriptive or definitional statements to convey lofty ethical concepts. Instead, it employs a variety of artistic and diverse expression techniques to present ethical messages in an impactful and enduring format. Techniques such as parables, oaths, questions and answers, conditions and consequences, rhetorical questions, the use of prophetic stories, and brevity and elaboration are among the most significant rhetorical elements of the Quran. Each technique serves a unique function in conveying ethical concepts, tailored to the subject, context, and audience. This study, utilizing a descriptive-analytical method and referencing the ethical verses of the Quran along with reputable interpretations from both Shia and Sunni scholars (such as Al-Mizan, Majma’ al-Bayan, and Tafsir al-Kabir by Fakhr al-Razi), aims to analyze these techniques to demonstrate how Quranic eloquence serves the moral education of individuals, instilling ethical messages such as truthfulness, forgiveness, patience, piety, humility, and more in the hearts of its audience. The findings of the research indicate that the expression techniques of the Quran not only possess artistic and aesthetic qualities but also play a central role in rational persuasion, emotional stimulation, and guiding the ethical will of the audience. قرآن کریم، به‌عنوان متنی وحیانی و جامع، برای انتقال مفاهیم بلند اخلاقی، صرفاً به بیان دستوری یا تعریفی بسنده نکرده، بلکه با بهره‌گیری از شیوه‌های بیانی هنرمندانه و متنوع، پیام‌های اخلاقی را در قالبی تأثیرگذار و ماندگار ارائه نموده است. شیوه‌هایی چون تمثیل، سوگند، پرسش و پاسخ، شرط و جزا، استفهام انکاری، استفاده از داستان‌های پیامبران و ایجاز و اطناب از مهم‌ترین عناصر بلاغی قرآن هستند که هر یک به فراخور موضوع، موقعیت و مخاطب، کارکرد ویژه‌ای در انتقال مفاهیم اخلاقی دارند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رجوع به آیات اخلاقی قرآن و تفاسیر معتبر شیعه و اهل سنت (مانند المیزان، مجمع‌البیان، تفسیر کبیر فخر رازی و ...)، می‌کوشد با تحلیل این شیوه‌ها، نشان دهد که چگونه بلاغت قرآنی در خدمت تربیت اخلاقی انسان قرارگرفته و پیام‌های اخلاقی همچون صدق، عفو، صبر، تقوا، تواضع و... را در دل مخاطب می‌نشاند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که شیوه‌های بیانی قرآن نه‌تنها جنبه هنری و زیبایی‌شناسانه دارند، بلکه نقش محوری در اقناع عقلی، تحریک عاطفی و جهت‌دهی اراده اخلاقی مخاطب ایفا می‌کنند.