دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مطالعات سبک شناختی قرآن کریم 2676-6035 مقالات آماده انتشار 2026 07 20 An Analysis of the Rhetorical Aspects of the Expression "Dhā'iqat al-Mawt" from the Perspective of Exegetes بررسی وجوه بلاغی کاربرد «ذائِقَةُ الْمَوْت» از منظر مفسران 247577 10.22034/sshq.2026.555659.1601 FA علی اصغر شعاعی عضو هیئت علمی دانشگاه علوم قرآنی قم 0000-0001-9502-4686 محمد حسین شیرافکن عضو هیئت علمی گروه عمومی دانشگاه علم و فناوری مازندران 0000-0003-2461-0228 Journal Article 2025 11 20 The Quranic expression"Every soul shall taste death"(*kullu nafsin dhā’iqatu al-mawt*)is a thought-provoking phrase regarding the nature of death, as it describes death using a term primarily associated with the sense of taste and direct experience.The central focus of this study is to examine the rhetorical dimensions of pairing "tasting"(*dhā’iqah*)with"death(*mawt*)and to determine what additional semantic nuance this expression conveys compared to more direct references to death found elsewhere in the Quran.Despite the attention commentators and scholars of rhetoric have paid to this expression, a coherent explanation of its rhetorical nuances—particularly regarding the relationship between the literal meaning of *dhawq*(tasting) and the existential experience of death—has rarely been examined in isolation.Therefore, employing a descriptive-analytical method and drawing upon Quranic verses as well as linguistic, exegetical, and rhetorical sources, the present study analyzes the usage of the phrase *dhā’iqat al-mawt* (tasting death) in the Holy Quran.Research findings indicate that the choice of the word "taste"(*dhawq*) for death—beyond signifying its inevitability and universality—emphasizes a personal, immediate, and inescapable perception of it. From a rhetorical perspective, this expression may also be viewed as a form of metaphor or metonymy in which death is depicted as something that can be tasted and experienced; this imagery highlights the intensity of the human encounter with death and the transition from theoretical awareness to concrete realization. Ultimately, the expression "tasting death"(*dhā'iqat al-mawt*)is not merely a report of the occurrence of death; rather, through a concise and rhetorical structure, it articulates an existential, all-encompassing, and experiential truth regarding human destiny. تعبیر قرآنی «کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ» از تعبیرهای تأمل‌برانگیز قرآن در بیان حقیقت مرگ است؛ زیرا در آن، مرگ با واژه‌ای بیان شده که در اصل برای ادراک چشایی و تجربه مستقیم به‌کار می‌رود. مسئله اصلی این پژوهش آن است که کاربرد «ذائقه» در کنار «موت» از چه وجوه بلاغی برخوردار است و این تعبیر، چه افزوده معنایی نسبت به کاربردهای مستقیم‌ترِ مرگ در قرآن ایجاد می‌کند. با وجود توجه مفسران و بلاغیان به این تعبیر، تبیین منسجم وجوه بلاغی آن، به‌ویژه از منظر نسبت میان معنای لغوی «ذوق» و تجربه وجودی مرگ، کمتر به‌صورت مستقل بررسی شده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن، منابع لغوی، تفسیری و بلاغی، به تحلیل کاربرد «ذائقة الموت» در قرآن کریم پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گزینش واژه «ذوق» برای مرگ، افزون بر دلالت بر حتمیت و عمومیت مرگ، بر ادراک شخصی، حضوری و گریزناپذیر آن نیز تأکید دارد. همچنین این تعبیر از جهت بلاغی می‌تواند ناظر به گونه‌ای استعاره یا مجاز باشد که در آن مرگ همچون امری قابل چشیدن و تجربه‌کردن تصویر می‌شود؛ تصویری که شدت مواجهه انسان با مرگ و انتقال او از آگاهی نظری به ادراک عینی را برجسته می‌سازد. نتیجه آنکه تعبیر «ذائقة الموت» صرفاً گزارشی از وقوع مرگ نیست، بلکه با ساختاری فشرده و بلاغی، حقیقتی وجودی، فراگیر و تجربه‌پذیر را درباره سرنوشت انسان بیان می‌کند.