مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

ابعاد و ویژگی های معنا شناختی واژه حجیم در قرآن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشگاه خوارزمی
1022034/sshq.2019.102419
چکیده
قرآن به عنوان معجزه جاودان اسلام، دارای ابعاد گوناگون اعجاز، از جمله اعجاز بیانی است. در این راستا هریک از واحدهای زبانی قران به گونه ای انتخاب شده اند که در رساندن معنا، هیچ واژه ای نمی تواند جایگزین واژه دیگری باشد و درصورت جایگزینی معنای مورد نظر از بین خواهد رفت. حال سؤال این است که واژه حجیم در قرآن به لحاظ معناشناختی چه معنا، و ابعاد و ویژگی هایی دارد.
بررسی تحلیلی توصیفی این مسئله حاکی از آن است که این واژه در تمام موارد بکار رفته در قرآن کریم، دارای معنای ویژه و خاص خود بوده و هیچ یک از واژه های مترادف آن مانند دوزخ ، جهنم، نار، سعیر، سقر، قابلیت جانشینی آن را ندارد. بلکه اشاره به جایگاه ویژه ای در دوزخ دارد و نوعی خاص از محل عذاب در درون دوزخ را به تصویر می کشد؛ نه این که نام دیگری برای آن باشد. در کاربرد این واژه در آیات، تمام امور مربوط به آن از جمله صفات جحیم مانند بروز و تسعیر، وارد شوندگان در جحیم مانند کافران و غاوون، انواع عذاب در آن مانند کبّ و تصلیة و ابزارهای عذاب آن مانند غلّ و سلاسل و غذای اهل آن مانند زقوم و غسلین مورد توجه قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

«Jahim» and its collocations in the Quran from a semantic perspective

چکیده English

The Qur'an, as an eternal miracle of Islam, has various dimensions of miracles, including expressive miracles. In this regard, each of the linguistic units of the Qur'an has been selected in such a way that in conveying the meaning, no word can replace another word, and if the desired meaning is replaced, it will be lost. Now the question is what is the semantic meaning of the word bulk in the Qur'an, and its dimensions and characteristics.
A descriptive analytical study of this issue indicates that this word has a special meaning in all cases used in the Holy Quran and none of its synonymous words such as hell, hell, nar, sair, saqr, its substitutability. Does not have. Rather, it refers to a special place in Hell and depicts a special kind of place of torment in Hell; Not to be another name for it. In the use of this word in the verses, all matters related to it, including the attributes of hell such as occurrence and exchange, those who enter hell like infidels and unbelievers, all kinds of torment in it such as Kabb and Tasliyah and the means of its torment such as chains and food of its people Such as Zaqoom and Ghusl have been considered.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Jahim
Semantic
 
1- قرآن کریم
2- ابن اثیر، مبارک بن محمد، ( 1367)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، چاپ چهارم، قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان
3- ابوحیان، محمد بن یوسف‏، (1420 ق‏) ،  البحر المحیط فى التفسیر، محمد جمیل‏ صدقی، بیروت‏: دار الفکر
4- ابن درید، محمد بن حسن‏، (1988 م‏)، جمهرة اللغة ،  بیروت‏: دار العلم للملایین ‏
5- ابن سیده، على بن اسماعیل‏، (1421 ق) ‏،  المحکم و المحیط الأعظم‏، چاپ اول، عبدالحمید هنداوی،  بیروت‏: دار الکتب العلمیة
6- ابن عاشور، محمد بن طاهر ، (بی تا) ، التحریر و التنویر‏، چاپ اول، بیروت : موسسه التاریخ‏
7- ابن فارس، احمد، (1404ق )، معجم مقاییس اللغه‏، عبدالسلام محمد هارون، چاپ اول، قم: مکتب الاعلام الاسلامی
8- ابن منظور، محمد بن مکرم‏، (1414ق) ،  لسان العرب‏، چاپ سوم، بیروت: دار صادر
9- ازهرى، محمد بن احمد، (1421ق) ، تهذیب اللغة، ‏چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی
10- بستانى، فواد افرام، (1375)، فرهنگ ابجدی، چاپ دوم، تهران: اسلامی
11- جوهرى، اسماعیل بن حماد، (1376 ق) ، الصحاح‏، ‏ احمد عبد الغفور عطار، چاپ اول، بیروت‏: دار العلم للملایین
12- راغب اصفهانى، حسین بن محمد، (1412ق) ،  مفردات ألفاظ القرآن، چاپ دوم، بیروت: دار القلم
13-  زبیدی، محمدبن محمدمرتضی، (1414 ق‏) ، تاج العروس‏، علی شیرى، چاپ اول، بیروت‏: دار الفکر
14- زمخشرى، محمود بن عمر، (1979م) ، أساس البلاغة‏، چاپ اول، بیروت: دار صادر
15- زمخشرى محمود، (1407 ق‏) ،  الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل‏‏، چاپ سوم‏، بیروت‏: دار الکتاب العربی
16- صاحب، اسماعیل بن عباد،( 1414ق)، المحیط فی اللغة ، چاپ اول، بیروت: عالم الکتب
17- طباطبایى، سید محمد حسین‏، (1417 ق) ، المیزان فى تفسیر القرآن‏، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم
18- طبرسى، فضل بن حسن‏، (1372) ، مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏ ، محمدجواد بلاغی، چاپ سوم، تهران: انتشارات ناصر خسرو
19- طریحى، فخر الدین بن محمد، ( 1375 )، مجمع البحرین، چاپ سوم،  تهران: مرتضوی
20- طوسى، محمد بن حسن‏، (بی تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، احمد قصیر عاملی‏، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربى
21- طیب سید عبد الحسین‏، (1378) ،  اطیب البیان فی تفسیر القرآن‏، چاپ دوم، تهران: انتشارات اسلام
22- عسکری، حسن بن عبدالله، (1400ق) ،  الفروق اللغویة، چاپ اول، بیروت:دارالآفاق الجدیدة
23- عمر، احمدمختار، (2008م) ،  معجم اللغة العربیة المعاصرة‏، چاپ اول، قاهره: عالم الکتب
24- فراهیدى، خلیل بن احمد، (1409ق) ، کتاب العین، چاپ دوم،‏ قم: نشرهجرت
25- فیروز آبادى، محمد بن یعقوب،(1415ق)، القاموس المحیط، چاپ اول، بیروت: دارالکتب العلمیة
26- قرشى، على اکبر، ( 1371 )، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران: دارالکتب الإسلامیة
27- کاشانى ملا فتح الله‏، (1423ق) ،  زبدة التفاسیر، چاپ اول، قم: بنیاد معارف اسلامى
28- کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، (1407ق) ، الکافی( ط- الإسلامیة) ، چاپ چهارم،  تهران: دار الکتب الإسلامیة
29- مصطفوى، حسن، (1430ق) ، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، چاپ سوم، بیروت، قاهره، لندن: دار الکتب العلمیة  
30- مغنیه، محمد جواد، (1424ق) ، تفسیر الکاشف، چاپ اول، تهران: دار الکتب الإسلامیة
31- نجار، علی، (1381)، اصول و مبانی ترجمه قرآن، چاپ اول، رشت: کتاب مبین
مقالات
1- الانباری حمد شهاب، ( 1990م )، « الجحیم » ، الآداب، سال سی و هشتم، شماره 1و2و3، صفحه 8
2- امینی فریده و فتحیه فتاحی زاده و آزیتا افراشی، ( 1397 )، « مفهوم سازی اعمال نیک در قران کریم  با رویکردی شناختی»، پژوهش های زبان شناختی قرآن، شماره 13، صفحه 1 تا 18
3- حسن جلال، (1366)، « جحیم الأشباح »، الثقافة، شماره 444، از صفحه 6 تا 8
4- حسینی، سید مرتضی، ( 1396 )، « بازخوانی مفهوم واژه سماء در قرآن کریم »، فصلنامه علمی-پژوهشی « تحقیقات علوم قرآن و حدیث» دانشگاه الزهرا( سلام الله علیها)، سال چهاردهم، شماره 4
5- ساروی، پریچهر، ( 1386 )، « بررسی دستاوردهایی در زمینه اعجاز عددی قرآن »،  بینات (موسسه معارف اسلامی امام رضا علیه السلام) » ، شماره 55 ، صفحه 52 تا 65
6- شریف پور، عنایت الله؛ جعفرزاده، مریم؛ ( 1390 )، « جلوه قیامت در دیوان صائب تبریزی »،  نثر پژوهی ادب فارسی ، شماره 29 ، صفحه 183 تا 211
7- صرفی، زهرا و فتحیه فتاحی زاده، (1396)، « معناشناسی توصیفی واژه"عزم"در قرآن کریم»،  فصلنامه علمی-پژوهشی « تحقیقات علوم قرآن و حدیث» دانشگاه الزهرا( سلام الله علیها)، سال چهاردهم، شماره 2؛ صفحه 142 تا 163
8- عطیه احمد، ( 1972م )، « الجحیم »، الآداب، سال بیستم، شماره 2، صفحه 78
9- عباسی مقدم، مصطفی؛ فلاح مرقی، محمد، ( 1397 )، « معناشناسی و ملاک‌شناسی جدال احسن قرآنی »،  پژوهش های زبانشناختی قرآن ، شماره 13 ، صفحه 45 تا 64
دوره 2، شماره دوم - شماره پیاپی 3
سال دوم شماره دوم پیاپی سوم پاییز و زمستان1397
بهمن 1397
صفحه 98-114

  • تاریخ دریافت 30 اردیبهشت 1397
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1397
  • تاریخ پذیرش 20 مرداد 1397
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1397