مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

معناشناسی واژه‌ی «حَرَفَ» در هندسه معرفتی قرآن کریم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ، دانشکده ی علوم قرآنی، شیراز، ایران
2 استادیار علوم قران و حدیث دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم،دکترای علوم قران و حدیث، قم، ایران،
3 استادیار گروه معارف، دانشگاه علم و فناوری مازندران ،بهشهر، ایران
چکیده
معناشناسی‌از معانی‌واژه‌هاوجملات، درون نظام زبان بحث می‌کند و در کاربست قرآن، به واکاوی معنا در بافت مصحف شریف، می‌پردازد. از آن جهت که فهم دقیق واژگان با تفسیر و فهم متن ارتباطی تأثیرگذار دارد، مداقه در واژگان ضرورت می‌یابد. دراین مقاله باروش توصیفی_تحلیلی به معناشناسی‌ واژه‌ی حرف در قرآن کریم پرداخته شده‌است. بدین صورت که با نظر به مسئله‌ی سیاقمندی آیات قرآن با یکدیگر، به تحلیل حوزه‌ی معنایی حرف و مفاهیم مرتبط با آن در آیات مختلف پرداخته‌ایم. که این کار با محوریت شش آیه‌ی حرف در قرآن و سیاق‌های متصل و منفصل این آیات، صورت پذیرفت. دستاورد تحقیق حاضر عبارتست از: واژه‌ی‌حرف در دستگاه قرآن، به معنای تغییر، تبدیل،تأویل، عدول، کناره‌گیری و نفاق می‌باشد؛ و با حفظ ارتباط با معنای لغوی خود، از معنای مثبت و مرتبط با مکان، به معنای منفی تغییر یافته است و به عنوان صفت و ویژگی برای انسان‌های کافر بکاربرده شده است.
واژگان کلیدی: قرآن کریم، حوزه‌های معنایی،
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The semantics of the word "letter" in the epistemic geometry of the Holy Quran

نویسندگان English

Atiyeh Shah Ali 1
Ali Asghar Shuai 2
Mohammad hosein shirafkan 3
1 Master's Degree in Quranic sciences,Univercity of sciences and Education of the Holy Quran, facualty of sciences, shiraz, Iran
2 Assistant Professor of Quran and Hadith Sciences,Phd in Qur'anic and Hadith sciences,Qom,Iran.
3 Assistant Professor of Education Mazandran Univercity of sciences and Technology , Behshar,Iran
چکیده English

Semantics discusses the meanings of words and sentences within the language system, and in the application of the Qur'an, it analyzes the meaning in the context of Mushaf Sharif. Due to the fact that the accurate understanding of vocabulary has an effective relationship with the interpretation and understanding of the text, it is necessary to study the vocabulary. In this descriptive-analytical article, Baroosh has discussed the semantics of the word Haraf in the Holy Quran. In this way, considering the issue of the context of the Qur'anic verses with each other, we have analyzed the semantic field of the letter and the concepts related to it in different verses. This work was done with the focus of six verses of letters in the Qur'an and the connected and disconnected contexts of these verses. The result of the present research is: the word y-harf in the Qur'an system means change, conversion, interpretation, deviation, withdrawal and hypocrisy; And by maintaining the relationship with its literal meaning, it has been changed from a positive and place-related meaning to a negative meaning and has been used as an attribute and characteristic for unbelieving people.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
semantic domains
letter
semantic relations
semantic change
قرآن کریم، ترجمه فولادوند.
ابن سیده، علی بن اسماعیل (1421): «المحکم و المحیط الاعظم»، محقق: عبدالحمید الهنداوی، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
ابن عاشور، محمدطاهر (1420): «التحریر و التنویر»، بیروت: التاریخ العربی، چاپ اول.
ابن فارس، ابوالحسن (1399ق): «معجم مقاییس اللغة»، محقق: عبدالسلام، محمدهارون، بیروت: دارالفکر.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414): «لسان العرب»، بیروت: دارصادر، چاپ سوم.
ازهری، محمد بن احمد (1421): «تهذیب اللغة»، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
ایزوتسو، توشی هیکو (1393): «خدا و انسان در قرآن»، مترجم: احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ نهم.
بستانی، فؤاد (1375): «فرهنگ ابجدی»، مترجم: رضا مهیار، تهران: اسلامی، چاپ دوم.
بهشتی، محمد (1371): «فرهنگ فارسی امید»، تهران: فؤاد، چاپ اول.
باطاهر، بن عیسی(1420): «المقابله فی القرآن الکریم»، عمان: دار عمار.
پالمر، فرانک رابرت (1366): «نگاهی تازه به معنی شناسی زبان»، مترجم: کوروش صفوی، تهران: مرکز، چاپ اول.
جعفر بن محمد، امام صادق(علیه السلام) (1400ق): «مصباح الشریعه»، بیروت: اعلمی، چاپ اول.
جوادی آملی، عبدالله، تسنیم (تفسیر قرآن)، قم: اسراء ج5، چاپ چهارم:1387؛ ج10، چاپ اول:1385؛ ج15، چاپ اول:1387؛ ج22، چاپ اول:1389.
جوهری، ابونصر (1407): «الصحاح تاج اللغه»، محقق: عطار، احمد عبدالغفور، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ4.
خودروان، حسن (1381): «بررسی معناشناختی واژه کفر در قرآن کریم»، مسجد، سال/دوره11، شماره61، فروردین و اردیبهشت.
دیوید هلدکرافت (1391): «سوسور نشانه­ها نظام و اختیاری بودن»، مترجم: سپیده عبدالکریمی، تهران: نشر علمی، چاپ اول.
راغب اصفهانی،حسین بن محمد (1412): «المفردات فی غریب القرآن»، محقق: صفوان عدنان الداودی، بیروت: دارالقلم، الدار الشامیه، چاپ اول.
روبینز، آر.اچ (1381): «تاریخ مختصر زبان­شناسی»، مترجم: علی محمد حق شناس، تهران: مرکز، چاپ4.
زبیدی، مرتضی (1414): «تاج العروس من جواهر القاموس»، بیروت: دارالفکر، چاپ اول.
زمخشری، محمود بن عمر (1407): «الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل»، بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ3.
شریفی، علی (1394): «معناشناسی قرآن در اندیشه شرق­شناسان با تأکید بر ایزوتسو»، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، چاپ اول.
شیرافکن، محمدحسین، صاحبیان، فاطمه، قائمی­نیا، علیرضا (1396): «تحلیل حوزه مقابل تقوا با تأکید بر روش ایزوتسو»، ذهن، سال/دوره18، شماره71، فصل پاییز.
طباطبایى، محمدحسین (1390ق): «المیزان فی تفسیر القرآن»، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، چاپ2.
طبرسى، فضل بن حسن (1372): «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، تهران: ناصر خسرو، چاپ3.
طوسی، محمد بن حسن (بی­تا): «التبیان فی تفسیر القرآن»، بیروت: دار احیاء التراث العربیه، چاپ اول.
عشقی، فاطمه، خوانین­زاده، محمدعلی، تهامی، فاطمه (1399): «معناشناسی ساختارگرای سیئة»، مطالعات قرآن و حدیث، دوره13، شماره2، بهار و تابستان.
فخررازی، محمدبن­عمر (1420): «التفسیر الکبیر»، بیروت: داراحیاءالتراث العربی، چاپ3.
فیومی، احمدبن­محمد (1414): «مصباح المنیر»، محقق: محمدبن محمد غزالی،عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی، قم: دارالهجرة، چاپ2.
قائمی­نیا، علیرضا (1393): «بیولوژی نص»، تهران: ژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، چاپ2.
قرشی، علی اکبر (1371): «قاموس قرآن»، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ6.
مرسلی، نوش­آفرین، مهتدی، حسین، فرع شیرازی،حیدر­ (1397): «معناشناسی واژه­ی عذاب درقرآن کریم با تکیه برروابط همنشینی و جانشینی»، پژوهش­های ادبی_قرآنی، دوره6، شماره3، پاییز.
مکارم شیرازی،ناصر (1371): «تفسیر نمونه»، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ10.
میرزا بابایی، سیدمهدی، قائمی نیا، علیرضا (1393): «گونه­های تقابل واژگان در کاربست قرآنی»، دوره15، شماره60، زمستان.
نصرتی، شعبان، رکعی، محمد (1397): «میدان­های معنایی­درکاربست­ قرآنی»، قم: دارالحدیث، چاپ دوم.
دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 16
سال نهم شماره اول پیاپی شانزدهم بهار و تابستان ۱۴۰۴
اردیبهشت 1404
صفحه 210-233

  • تاریخ دریافت 01 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 16 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 06 خرداد 1402
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1404