مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

ساختارشناسی آیات غرر (بررسی موردی آیه الکرسی)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار ،گروه علوم قران و حدیث ،دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی قم . قم ، ایران.
1022034/sshq.2023.347162.1212
چکیده
آیات غرر، آیات کلیدى قرآن کریم هستند که مى توانند راه گشاى تفسیر بسیارى از آیات قرآن و حتى کلیدى براى فهم بسیارى از روایات باشند. از بین آیات غرر، آیه الکرسی، به لحاظ جامعیت محتوایی، نقش کلیدی، تاکید روایات و شهرت نزد مفسران، به عنوان برجسته‌‌ترین آیه قرآن معرفی شده است. ساختار شناسی سوره ها که روشی نوین در تفسیر و فهم آیات الهی است، ناظر به تبیین نظم و ارتباط آیات، انسجام اجزاء و نیز ارتباطاتی است که با کلیت سوره ایجاد می‌کنند تا تصویر پیوسته سوره را بنمایاند.
همانگونه که سور قران از انسجام ساختاری و محتوایی برخوردار است، آیات قرآن نیز دارای انسجام و وحدت موضوعی بوده و بررسی ساختار درونی این آیه شریفه که سیادت و برجستگی خاصی نسبت به سایر آیات و سور دارد موجب فهم دقیقتری از آیه شده و غرض آیه را تبیین می کند. این مقاله با عنوان «ساختارشناسی آیات غرر» با روش اسنادی در گردآوری داده‌ها و به شیوه توصیفی تحلیلی با بررسی ساختار آیه‌الکرسی در سه سطح ساختار محتوایی، ساختار درونی و ساختار بلاغی ، هماهنگی میان لفظ، معنا و غرض آیه را به تصویر کشیده و به این نکته دست یافت که از بین تمام آیات و سور قرآن، این آیه نقش محوری و کلیدی داشته و علاوه بر ارائه توحید ناب، ارتباط وثیق و پیوندی ناگسستنی میان جملات این آیه وجود دارد که هماهنگی کامل غرض، محتوا و لفظ و تناسب درونی و بلاغی آیه و در نهایت اعجاز بیانی آیه را مشخص می کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Structural Analysis of the ‘Verses of Ghorar’ (A Case Study of Ayat al-Kursi)

نویسنده English

sakineh akhoond
Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Quranic Sciences and Education University, Faculty of Quranic Sciences, Qom, Qom, Iran
چکیده English

The Āyāt Ghorar (Verses of Ghorar) are key verses of the Noble Qur'an that serve as a guide for interpreting many other Qur'anic verses. Among these prominent verses, Ayat al-Kursi stands out as the most distinguished due to its comprehensive content, emphasis in the narrations, and its popularity among the Qur'anic exegetes. The structural analysis of Qur’anic Chapters (Sūrahs) pertains to the explanation of the organization and connection between the verses, ensuring the cohesion and unity of the Chapter [Sūrah] as a whole. Just as the chapters of the Qur'an possess structural and thematic integrity, the verses themselves exhibit cohesion and thematic unity. Analyzing the internal structure of this noble verse, which holds a particular prominence and superiority over other verses and Chapters, leads to a more precise understanding of the verse and clarifies its primary purpose. This article, titled "Structural Analysis of the ‘Verses of Ghorar’" employs a documentary method for its data collection and a descriptive-analytical approach to examine the structure of Ayat al-Kursi on three levels: content structure, internal structure, and rhetorical structure in order to establish the harmony between the expression, meaning, and objective of the verse. The study concludes that, among all the verses and Chapters (Sūrahs) of the Qur'an, this verse holds a central and pivotal role. In addition to presenting pure monotheism (Tawḥīd), the verse demonstrates a strong and inseparable connection between its sentences, revealing the complete alignment of purpose, content, expression, and internal and rhetorical structure ultimately showcasing the miraculous eloquence of the verse.

کلیدواژه‌ها English

Structural analysis
Verses of Ghorar
Ayat al-Kursi
Harmony
Rhetorical structure
 قرآن کریم.
  فارس، احمد،( 1404ق): معجم مقاییس اللغه، قم، مکتب الاعلام الاسلامى.
 ابن منظور، محمدبن مکرم،( 1414ق): لسان العرب. بیروت، دارصادر.
 ابوالفتوح رازى، حسین­بن­على،(1408ق ):«روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن»، مشهد، آستان قدس رضوى.
ابوحیان، محمد بن یوسف،(1420ق ): «البحر المحیط فى التفسیر»، بیروت، دار الفکر.
 تفتازانی، سعدالدین،(1411ق ):  مختصر المعانی، قم، دار الفکر.
جرجانی، عبدالقاهر،( 1368ش): دلائل الإعجاز فی القرآن،  مشهد، آستان قدس رضوی.
 جوادی آملی ، عبدالله،( ): تسنیم، قم، نشر اسراء، 1386 ش.
خوش­منش، ابوالفضل،( 1399ش): «سیر ساختاری سوره در تفاسیر قرآن­کریم»، آموزه­های قرآنی، شماره31، صص259-282
خوش­منش، ابوالفضل،(1390ش ): حمل قرآن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
راد، علی،( 1394ش): «مفسران معاصر امامیه و غرر قرآن؛ چیستی، رهیافتها و گونه­ها»، پژوهشهای قرآن و حدیث، تابستان، صص25-48
 راغب اصفهانی،(1430ق ): حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دار القلم.
 زحیلى، وهبه،( 1411ق): التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، دمشق، دار الفکر.
 زرکشی، محمدبن عبدلله ،( 1410ق):البرهان فی العلوم القرآن، بیروت، دارالمعرفه.
 زمخشرى، محمود بن عمر،(1407ق ): الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، بیروت، دار الکتاب العربی.
 سبزوارى، محمد،( 1419): ارشاد الاذهان الى تفسیر القرآن، بیروت، دار التعارف للمطبوعات.
سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر،(1404 ): الدر المنثور فى التفسیر بالماثور، قم، کتابخانه مرعشى نجفى.
 سیوطی، جلال الدین،( 1380): «الاتقان فی العلوم القرآن»، تهران ، موسسه انتشارات امیر کبیر.
طباطبایی، سید محمدحسین،( 1390ق): «المیزان فی تفسیر القرآن»، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
 طبرسى، فضل بن حسن،( 1412ق): تفسیر جوامع الجامع، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
 طبرسى، فضل بن حسن،( 1372ش): مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو.
 طریحی، فخر الدین،( 1362ش): مجمع البحرین، تهران، نشر مرتضوی.
 طیب، عبدالحسین،(1369ش ):‏اطیب البیان فی تفسیر القرآن‏ ، تهران‏، ناشر اسلام.
 علوی مقدم ، مهیار،( 1377ش): نظریه­های نقد ادبی معاصر، تهران،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها.
عیاشى، محمد بن مسعود،(1380ش ): کتاب التفسیر ، تهران، مکتبة العلمیة الاسلامیة.
 فراهیدی، خلیل بن احمد،( 1409ق): «العین»، قم، انتشارات هجرت.
 فلسفی، محمد تقی،( 1378): «آیه الکرسی، پیام آسمانی توحید»، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
 فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى،( 1418): الأصفى فی تفسیر القرآن، قم، مرکز النشر التابع لمکتب الإعلام الإسلامی.
 قرشى بنابى، على‏اکبر،(1371 ش ): قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الإسلامیة .
کاشانى، فتح‏الله بن شکرالله،( بی­تا ): منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، کتابفروشى اسلامیه.
مجلسی، محمد باقر،(1403ق): بحار الانوار، دار احیاء تراث الادبی، بیروت، لبنان.
مغنیه، محمدجواد،(1424ق): التفسیر الکاشف،‏ قم،‏دار الکتاب الإسلامی‏ .‏
 مکارم شیرازى، ناصر،(1371 ش): تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة .
 نصیری، علی،(1390 ش ): «ساختار درونی روشمند آیات»،  آموزه­های قرآنی، 13،صص35-58
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15
سال هشتم شماره دوم پیاپی پانزدهم پاییز و زمستان1403
آبان 1403
صفحه 26-47

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 14 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 21 دی 1401
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403