مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

بررسی سبک موسیقایی سورۀ تکویر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران
3 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم،قم ،ایران
چکیده
هر اسلوب زبانی از عبارت­ها و کلماتی تشکیل شده‌است که آن زبان را دارای روح و معنا می­کند. زبان نقش اساسی در برقراری ارتباط با دیگران دارد، حال اگر در کنار این کلمات به موسیقی هم توجّه شود، نتیجه بهتری حاصل می­گردد و معنای مورد نظر با دقّت و به خوبی منتقل می­شود. پس موسیقی در زبان بسیار اهمیت دارد و شاعران و نویسندگان می­توانند با استفاده از آن ارزش ادبی کلام خود را بالا ببرند. قرآن کریم والاترین متن است که در آن الفاظ به بهترین شکل معانی مورد نظر را منتقل کرده‌اند. در قرآن کریم موسیقی الفاظ و عبارات به بهترین شکل ممکن انتخاب شده‌است و بررسی سوره­های مختلف به خوبی نشان می­دهد که چگونه موسیقی الفاظ و عبارات در آیه­ها به انتقال معنا و مفهوم آن­ها کمک کرده‌است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه­ای نوشته شده‌است تا سوره­ی مبارکه­ی تکویر را از نظر لایه­ی موسیقایی آن مورد بررسی قرار دهد و نقش عناصر موسیقایی را در بیان معانی این سوره به خوبی آشکار سازد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که موسیقی حاکم بر بخش­های مختلف این سوره به خوبی با معانی و مفاهیم قصد شده، تناسب دارد؛ خواه موسیقی برگرفته از تکرار حروف و واژگان و خواه موسیقی درونی و نیز آهنگ موجود در حروف روی که از هجاهای کوتاه به سمت هجاهای بلند در نوسان بود و در مقوله­هایی مانند بیان بعد از ابهام، هشدار و آگاهی دادن و سایر مفاهیم به خوبی خود را نشان داد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the musical style of Surah Taqvir

نویسندگان English

fatemejh gooshehneshin 1
Ibrahim Namdari 2
farideh akhavan palang sarhei 3
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, departmant of quranic and hadith sciences, ayatollah brujerdi University, brujerd, iran.
3 PhD student in Arabic language and literature, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran
چکیده English

 Every language style is made up of phrases and words that make that language have spirit and meaning. Language plays an essential role in communicating with others, but if music is given sufficient attention in addition to these words, a better result will be obtained and the desired meaning will be accurately and well conveyed. Therefore, music is very important in language and poets and writers can use it to increase the literary value of their words. The Holy Quran is the most sublime text in which the words convey the desired meanings in the best way. In the Holy Quran, the music of words and phrases has been chosen in the best possible way, and the examination of different surahs shows well how the music of words and phrases in the verses has helped convey their meaning and concept. This research has been written with a descriptive analytical method and using library resources to examine the Taqvir surah in terms of its musical layer and to reveal the role of musical elements in expressing the meanings of this surah well.  Finally, it was concluded that the music governing the different parts of this surah fits well with the intended meanings and concepts; Whether the music is derived from the repetition of letters and words, whether it is internal music, as well as the music in the upper letters, which fluctuated from short syllables to long syllables, and in categories such as expression after ambiguity, warning and informing, and other concepts well showed itself.
 

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Surah Taqvir
stylistics
music
قرآن کریم
ابن الأثیر الموصلی، أبوالفضل ضیاء الدین نصرالله، المثل السّائر فی أدب الکاتب والشاعر، أربع مجلّدات، تحقیق: أحمد الحوفی وبدوی طبانة، القاهرة، مکتبة نهضة مصر، دون تاریخ.
ابن منظور، لسان العرب، التعلیق ووضع الفهارس: علی شیری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، الطّبعة الأولی، 1408 هـ..
ابنیان، محمّد وسهیل خصاونة وفرحان القضاة، أثر التکرار فی شعر صاحب بن عبّاد، مجلة اتحاد الجامعات العربیة للآداب، المجلّد 8، العدد 1، 2011م، صص 165 – 184.
أحمد بدوی، أحمد، أسس النقد الأدبی عند العرب، القاهرة: نهضة مصر للطباعة والنشر والتوزیع، 1996 م.
أنیس، إبراهیم، الأصوات اللغویة، القاهرة: منشورات مکتبة الأنجلو المصریة، الطّبعة الرّابعة، 1999م.
بشر، کمال، علم الأصوات، القاهرة: دار غریب للطباعة والنشر والتوزیع، 2000 م.
بوزیانی، خالد، الصورة الأدبیة وخصائصها اللغویة بین البلاغیین والأسلوبیین، رسالة لنیل شهادة الدکتوراه، جامعة الجزائر یوسف بن خدّة، کلیة الآداب واللغات، إشراف الأستاذ: محمّد العید رتیمة، 2007 م.
بولنوار، بودیسة. (2009 م)، الخطاب الشعری المغربی من خلال کتاب أنموذج الزمان فی شعراء القیروان، رسالة الماجستیر، الجزائر، جامعة الحاج لخضر، باتنة.
الجرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرّحمن بن محمّد، أسرار البلاغة، بیروت، دار المسیرة، الطبعة الثالثة، 1983 م.
الرافعی، مصطفی صادق، إعجاز القرآن والبلاغة النبویة، القاهرة: دار المنار، 1997م.
شریم، جوزیف میشال، دلیل الدّراسات الأسلوبیة، بیروت، المؤسسة الجامعیة للدراسات والنشر والتوزیع، 1984 م.
ضیف، شوقی، فی النقد الأدبی، القاهرة، دار المعارف، الطبعة التاسعة، 1966م.
الطریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق: سید احمد حسینى، تهران، کتابفروشى مرتضوى، الطبعة الثالثة، 1375 ش.
عبّاس، حسن، خصائص الحروف ومعانیها، دمشق، منشورات اتحاد الکتّاب العرب، 1998 م.
عبد الله، محمّد فرید، الصوت اللغوی ودلالته فی القرآن الکریم، بیروت، دار ومکتبة الهلال، الطبعة الأولی، 2008 م.
عوض حیدر، فرید، علم الدلالة (دراسة نظریة وتطبیقیة)، القاهرة، مکتبة النهضة المصریة، الطبعة الثانیة، 1419 هـ .
عیاشی، منذر، الأسلوبیة وتحلیل الخطاب، حلب: مرکز الإنماء الحضاری، الطبعة الأولی، 2002 م.
الغرفی، حسن، حرکیة الإیقاع فی الشّعر العربی المعاصر، بیروت: دار إفریقیا للشّرق، 2001 م.
فتوحی، محمود، سبک­شناسی (نظریه­ها، رویکردها و روش­ها)، تهران، نشر سخن، 1390 ش.
الفراهیدی، خلیل بن أحمد، کتاب العین، قم، انتشارات هجرت، الطلعة الثانیة، 1410 هـ .
الکوّاز، محمّد کریم، سبک‌‌شناسی اعجاز بلاغی قرآن، ترجمه: سیّد حسین سیّدی، تهران، نشر سخن، 1386 ش.
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه (دوره­ی بیست و هفت جلدی)، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1374 ش.
ناظم، حسن، البنی الأسلوبیة (دراسة فی أنشودة المطر للسیاب)، دار البیضاء - المغرب، المرکز الثقافی العربی، 2002 م.
ناظمیان، هومن، پیوند فرم و ساختار با محتوا در سوره­ی مبارکه­ی تکویر، مجلّه­ی علمی پژوهشی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شماره­ی 27، تابستان 1392 ش، صص 215 - 197.
النجّار، نادیة رمضان، علم لغة النص والأسلوب بین النظریة والتطبیق، الإسکندریة، مؤسسة حورس الدولیة، 2013 م.
الهاشمی، السیّد أحمد، جواهر البلاغة فی المعانی والبیان والبدیع، ضبط وتدقیق وتوثیق: یوسف الصمیلی، صیداء - بیروت، المکتبة العصریة، 1999 م.
وحیدیان کامیار، تقی، بدیع از دیدگاه زیبایی شناسی، تهران: انتشارات سمت، 1385 ش.
هلال، ماهر مهدی، رؤی بلاغیة فی النقد والأسلوبیة، الأزاریطة - الإسکندریة، 2006 م.
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 14
سال هشتم شماره اول پیاپی چهاردهم بهار و تابستان1403
فروردین 1403
صفحه 78-97

  • تاریخ دریافت 19 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 26 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403