مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

تبیین کارآمدیِ تکنیک‌های تعادل و همانندسازی در ترجمه‌ی قرآن کریم براساس «سبک‌شناسی تطبیقی» وینه و داربلنه (موردپژوهیِ مقابله‌ای؛ ترجمه‌های نعمت‌الله صالحی‌نجف‌آبادی، کریم زمانی و محمدعلی کوشا)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا ، همدان، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا ، همدان، ایران
چکیده
یکی از نظریه‌های کلاسیک ترجمه، نظریه‌ی وینه و داربلنه است. این دو نظریه‌پرداز فرانسوی با استناد به بررسی‌های مقابله‌ای خود از زبان­های فرانسه و انگلیسی در کتاب «سبک‌شناسی تطبیقی فرانسه و انگلیسی؛ روشی برای ترجمه»، الگوهایی را برای ترجمه‌ی متون معرفی­­کرده‌اند که مترجمان دیگر زبان­ها نیز از آن­ها بهره­مند می­شوند. مترجمان قرآن نیز از این قاعده مستثنی نیستند. وینه و داربلنه در کتاب خود دو گروه استراتژی مستقیم و غیرمستقیم را مطرح می‌کنند که هر یک دارای چند روش است. استراتژی مستقیم شامل مؤلفه‌های قرض‌گیری، گرته‌برداری و ترجمه‌ی تحت‌اللفظی است و استراتژی غیرمستقیم مؤلفه‌های جابه‌جایی، تغییر بیان، تعادل و همانندسازی را شامل می­شود. دو مؤلفه‌ی اخیر بویژه همانندسازی با مقوله‌ی مهم فرهنگ یک جامعه مرتبط است؛ لذا کیفیت کاربست آنها توسط مترجمان از اهمیت بسزایی برخوردار است. این پژوهش به روش توصیفیـ تحلیلی و مقابله‌ای و براساس نظریه «سبک‌شناسی تطبیقی وینه و داربلنه» ضمن تبیین دو مؤلفه‌ی تعادل و همانندسازی و بررسی نمونه­هایی از آن­ها در ترجمه‌های صالحی‌نجف‌آبادی، زمانی و کوشا به نحوه‌ی کاربست آنها در ترجمه­های سه مترجم یادشده پرداخته­است. هدف این پژوهش شناسایی معادل‌یابی‌ها و همانندسازی­های قرآنی و کیفیت به کارگیری آنها در ترجمه­های فوق است. نتایج حاکی از‌ آن است که هر سه مترجم، اولاً در به کارگیری مؤلفه‌ی تعادل (معادل‌یابی) در برخی آیات، واژگان و ساختار متن قرآن را کاملاً تغییر نداده­اند. ثانیاً در برخی موارد، معادل‌یابی‌های متفاوت از یک اصطلاح از سوی سه مترجم ارائه شده‌است. ثالثاً مؤلفه‌ی همانندسازی در ترجمه‌های مورد بحث غالباً در واژه‌های مفرد (نه ترکیبات و جمله‌ها) که فرهنگ­بنیادند، کاربرد دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explaining the efficiency of the techniques of equivalence and adaptation in the translation of the Holy Quran based on "comparative stylistics" of "Vinay" and "Darbelnet"

نویسندگان English

Reza Pashazadeh 1
sedigheh zoodranj 2
Ali Saidawi 2
1 PhD graduate of the Department of Arabic Language and Literature, Bou Ali Sina University، Iran.
2 Assistant Professor of the Department of Arabic Language and Literature, Buali Sina University, Hamadan ،Iran.
چکیده English

One of the theories of translation is the theory of Vinay and Darbelnet. These two French theorists, citing their contrastive studies of French and Englishi in the " Comparative Stylistics of French and English; A methodology for translation", have introduced models for translating texts that translators of other languages can also benefit from. Quran translators are not exempt from this rule. Vinay and Darbelnet, in their book, propose two groups of direct and indirect strategies for translation, each of which has several methods. The direct strategy encompasses techniques of borrowing, claque, and literal translation, and transposition, modulation, equivalence, and adaptation are techniques of the indirect strategy. The last two techniques, especially adaptation, are related to the important category of a society's culture; therefore, the quality of their use by translators is very important. The present study based on the theory of "comparative stylistics" of Vinay and Darbelnet addresses how these two techniques are used in the translations of Salehi-Najafabadi, Zamani, and Koosha using descriptive-analytical and contrastive methods, while investigating examples of them in the three aforementioned translations. The purpose of this study is to identify the Quranic equivalences and adaptations and the quality of their use in the above translations. The results suggest that firstly, all the three translators have not completely changed the vocabulary and structure of the Quran in using the technique of equivalence in some verses. Secondly, in some cases, different equivalents of the same term have been provided by three translators. Thirdly, in translations of the three translators, the technique of adaptation is often used in singular words (not combinations and sentences) which are culture-based.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
comparative stylistics
Vinay and Darbelnet's theory
equivalence
adaptation
- ابن منظور، محمد بن مکرم (بی­تا)، «لسان العرب»، قاهره: دار المعارف.
- احمدی، محمد نبی و بابایی، یحیی (1401). «نقد ترجمه­ی بخش­هایی از رمان «سیّدات­القمر» با تأکید بر تکنیک­های هفت­گانه»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دوره 12، صص 244 ـ 217.
- پاشازاده، رضا و زودرنج، صدیقه و سعیداوی، علی (1401). «کاربست الگوی وینه و داربلنه در ترجمه‌ی قرآن کریم (بررسی موردی ترجمه‌های نعمت‌الله صالحی‌نجف‌آبادی، محمدعلی کوشا و کریم زمانی)»، مطالعات ترجمه قرآن و حدیث، دوره 19، صص 235 - 197.
- حیدری، حمیدرضا (1398). «تغییر بیان و فاخرگویی در ترجمه از فارسی به عربی براساس نظریه­ی وینی و داربلنه»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال 9، صص 216 - 197.
- خزاعی‌فر، علی (1384). «نظریه ترجمه، دیروز و امروز»، نامه فرهنگستان، شماره 4، صص 79 - 69.
- دهخدا، علی­اکبر (1377). «لغت­نامه دهخدا»، تهران: دانشگاه تهران.
- زمانی، کریم (1397). «ترجمه­ روشنگر قرآن کریم»، تهران: علمی، چاپ پنجم.
- زمخشری، محمود بن عمر بن احمد (1998م). «اساس البلاغه»، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الأولی.
- زنده‌بودی، مهران (1391). سبک‌شناسی تطبیقی در ترجمه فرانسه و فارسی، مطالعات ترجمه، شماره 37، صص 56 - 41.
- صالحی نجف­آبادی، نعمت­الله (1398). «ترجمه­ قرآن کریم»، تهران: کویر، چاپ دوم.
ـ طباطبایی، سید محمد حسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه‌ی سید محمد باقر موسوی‌همدانی، چاپ پنجم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه: قم.
- فرحزاد، فرزانه (1390). «نقد ترجمه: ارائه مدلی سه وجهی»، مجله پژوهش­نامه، دوره 9، صص 48 ـ 29.
ـ کاشانی، ملا فتح‌الله (1336). «تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین»، تهران: کتابفروشی محمدحسن علمی.
- کوشا، محمد علی (1401). «ترجمه­ قرآن کریم»، تهران: نشر نی، چاپ اول.
- __________ (1398). «معرفی اجمالی ترجمه قرآن کریم: اثری جدید از محمدعلی کوشا»، ترجمان وحی، شماره 1، صص 125 - 108.
- __________ (1395). «نقد و معرفی ترجمه­ی قرآن صالحی نجف­آبادی»، نشریه بیّنات، شماره 1، صص 136 - 109.
- ماندی، جرمی (1391). «معرفی مطالعات ترجمه؛ نظریه­ها و کاربردها»، ترجمه­ی علی بهرامی و زینب تاجیک، تهران: راهنما.
ـ مدرّسی، سید محمدتقی (1377). تفسیر هدایت، چاپ اول، مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی.
- مرادی‌مقدم، مصطفی و قنسولی، بهزاد (1391). «تطبیق ویژگی‌های متنی و فرامتنی در اقتباس: بررسی موردی ترجمه‌ رمان غرور و تعصب»، نشریه جستارهای زبانی، دوره 3، صص 234 - 215.
ـ مصطفی، ابراهیم و الزّیات، احمد حسن و عبدالقادر، حامد و النّجار، محمد علی (1410ق). «المعجم الوسیط»، ترکیه: دار الدعوة.
ـ معین، محمد (1381). «فرهنگ فارسی»، تهران: انتشارات ادنا.
- مکارم شیرازی، ناصر (1374). «تفسیر نمونه»، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
- نورسیده، علی اکبر و سلمانی حقیقی، مسعود (1400). «نقد ترجمه­ی عربی عادل عبدالمنعم سویلم از رمان «مدیر مدرسه» در پرتوی نظریه وینی و داربلینه»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دوره 11، صص 298 - 272.
- ولی­پور، واله (1382). «بررسی نظریات معادل­یابی در ترجمه». متن­پژوهی ادبی، دوره 6، صص 73 - 62.
- http://kooshaa.ir/post/205                                                                                   
- Jean- Paul Vinay Jean Darbelnet (1995) Comparative Stylistics of French and English A methodology for translation. John Benjamins Publishing Company. Amsterdam / Philadelphia.
- Pym. Anthony (2014). Vinay and Darbelnet and the politics of translation solutions. Spain: Universitat Rovira i Virgili.
- Vinay, J-P et Darbelnet, J. (1977). Stylistique compare du francais et de anglais: Methode de traduction. Paris: Didier.
 
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 14
سال هشتم شماره اول پیاپی چهاردهم بهار و تابستان1403
فروردین 1403
صفحه 192-213

  • تاریخ دریافت 14 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403