مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

کاربری «واژه‌های کلیدی» در شناسایی گرایش تفسیری مفسر با تأکید بر متن تفسیری آیۀ‌الله علوی سبزواری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار ، ایران
چکیده
واژه­های کلیدی به عنوان عنصری مهم از متن، کاربری­هایی گوناگون دارند که شناسایی گرایش تفسیری مفسر از جمله­ی آن­ها می­باشد. گرایش­های مختلف تفسیری، هر یک برای خود قرائن و نشانه­هایی دارند که شناسایی آن­ها در متن تفسیری، مستلزم صرف زمان زیاد و مطالعه همه یا بیشتر متن معمولاً مفصل تفسیری می­باشد. حال آن­که با استفاده از واژه­های کلیدی در مدت زمانی کمتر و با آسانی و دقت بیشتر، گرایش تفسیری مفسر به دست خواهد آمد. در این پژوهش، نخست با استفاده از ابزارهای کتابخانه­ای و الکترونیکی، متن تفسیری مورد تندخوانی قرار گرفت تا واژه­های کلیدی شناسایی و توصیف شوند. سپس به­وسیله طراحی شبکه معنایی واژه­های کلیدی، امکان مقایسه این شبکه معنایی با مختصات گرایش­های مختلف تفسیری فراهم گردید که در این بخش، روش تحلیل و مقایسه داده­ها نیز مورد استفاده آمد. شبکه معنایی به­دست­آمده از واژه­های کلیدی، حاکی از گرایش عرفانی مفسر مذکور با تأکید بر معنویت و عبادت می­باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The use of "keywords" in identifying the interpretive tendency of the interpreter with an emphasis on the interpretive text of Ayatollah Alavi Sabzevari.

نویسنده English

Javad Salmanzadeh
Assistant Professor of Quran and Hadith Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzvar, Iran
چکیده English

Keywords, as an important element of the text, have various uses, one of which is to identify the interpretive tendency of the interpreter. Different interpretive tendencies each have their own evidences and identification in an interpretive text requires spending a lot of time and studying all or most of the text, usually in detail. However, by using key words in less time and with more ease and accuracy, the interpretive tendency of the interpreter will be obtained. In this research, first, by using library and electronic tools, the interpretive text was speed read in order to identify and describe the key words. Then, by designing the semantic network of the key words, it was possible to compare this semantic network with the coordinates of different interpretive tendencies, and in this section, the data analysis and comparison method was also used. The semantic network obtained from the key words indicates the mystical tendency of the interpreter with an emphasis on spirituality and worship.

کلیدواژه‌ها English

Focal word
central words
main words
fundamental words
main concepts
central concepts
semantic network
ـ قرآن کریم.
ـ بابایی، علی­اکبر (1381): مکاتب تفسیرى،‏ تهران: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.‏
ـ برگه­های دست­نوشت آیۀالله علوی؛ http://www.hsu.ac.ir/alavi؛ http://jahedkhabar.ir/?p=71363
ـ پارسایی، تهمینه (1391): مبانی نظریه شمول پذیری آیات قرآن، مشکوه، ش 115، 24-4.
ـ پورعلی و مردانی (گلستانی)، یاسین و مهدی (1397): علو مضمون در حدیث؛ کارکرد و شاخصه­ها، حدیث حوزه، ش 16، 80-59.
ـ حسینی­نیا و سالکی، سیدمحمدرضا و سارا (1398): تحلیلی بر معناشناسی واژگان قرآنی در حوزه تربیت؛ ترسیم شبکه معنایی آن در قرآن کریم، اسلام و پژوهش­های تربیتی، ش21، 102-85.
ـ حویزی، عبدعلی (1412): تفسیر نور الثقلین، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، قم: إسماعیلیان.
ـ دهخدا، علی اکبر (1377): لغت­نامه دهخدا، تهران: موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران.
ـ دهقانی، فرزاد و همکاران (1400): معناشناسی صحف در قرآن با تکیه بر روابط همنشینی، پژوهش­های زبانشناختی قرآن، ش 20.
ـ رضایی اصفهانی، محمدعلی (1382): درسنامه روشها و گرایش­های تفسیری قرآن، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی.
ـ زاهدی فر، سیفعلی (1396): بررسی تناسب معنایی آیات 19-16 قیامت، مطالعات تفسیری، ش 29، 170-161.
ـ سیدعلوی، سیدابراهیم، نهج البلاغه و تعریف حق و باطل، همایش کنگره نهج البلاغه، دوره 5، 161-149.
ـ شاکر، محمدکاظم (1382): مبانی و روش‌های تفسیری، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی.
ـ شانظری و اجیه، جعفر و تقی (1389)، روش تأویلی – تمثیلی فهم قرآن در عرفان و مذهب باطنیه، الهیات تطبیقی، ش 2، 116-103.
ـ شریفی و مهدوی، عطیه و محمدامین (1397)، رویکردی با ناظر در استخراج واژگان کلیدی اسناد فارسی با استفاده از زنجیره­­های لغوی، پردازش علائم و داده­ها، ش38، صص 109-95.
ـ علوی مهر، حسین (1381): روش‌ها و گرایش‌های تفسیری، قم: اسوه.  
ـ علوی نژاد، سیدحیدر (1375): ظاهر و باطن قرآن در گستره روایات، ش 5 و 6، 171-138.
ـ غراب و نجفی، جلال­الدین و محمدجواد (1399): تبیین مفاهیم کلیدی سوره بر پایه تحلیل مبتنی بر پیکره؛ بررسی موردی سوره شوری، پژوهش­های قرآن و حدیث، سال 53، ش2، صص 418-391.
ـ فراهیدی، خلیل (1409): العین، تحقیق مهدی مخزومی-ابراهیم سامرائی، قم: دار الهجرة.
ـ کاظمی، محمد (1389): نقش متون دینی در تبیین معانی واژگان روایات، علوم حدیث، ش 58، 78-62.
ـ محمدی یدک، علی (1391): طبقه­بندی گرایش­ها و سبک­های تفسیری شیعه، هفت آسمان، 53، 52-29.
ـ مسعودی، محمدمسعود (1399): نظریه معنویت در قرآن بر پایه روش نظریه زمینه­ای، کتاب قیم، 22، 212-185.
ـ مشکینی اردبیلی، علی (1381): ترجمه قرآن، قم: الهادی.
ـ موسوی زاده، سیدمحمدحسین (1389): تأملی دوباره در راز وجود آیات متشابه و مجمل در قرآن کریم، معرفت، ش 152، 90-73.
ـ مؤدب، سیدرضا (1386): مبانی تفسیر قرآن، قم: دانشگاه قم.
ـ نصیری، علی (1386): مکتب تفسیری صدر المتالهین، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 14
سال هشتم شماره اول پیاپی چهاردهم بهار و تابستان1403
فروردین 1403
صفحه 144-167

  • تاریخ دریافت 21 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 16 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403