مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

تحلیل مؤلفه های انسجام در سوره نبأ براساس الگوی فرا نقش متنی هالیدی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد ایران
2 استاد زبان و ادبیات عربی، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشیار زبان و ادبیات عربی، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد
1022034/sshq.2024.423251.1391
چکیده
تحلیل مؤلفه های انسجام در سوره نبأ براساس الگوی فرا نقش متنی هالیدی

چکیده
نگاه از منظر زبانشناسی به قرآن کریم چشم اندازهای نوینی را در پژوهش های قرآنی گشوده است. نظریات مایکل هالیدی یکی از رویکرد های زبان شناسی نقشگراست که هم اکنون توجه زبانشناسان فراوانی را به خود جلب کرده است. هالیدی برای بخش های گوناگون کلام فرانقش های سه گانه اندیشگانی، بینافردی و متنی را قائل شده و مثل آنها سه لایه معنایی را ساماندهی کرده است. هدف این پژوهش بازبینی تحلیل گفتمان سوره نبأ در سطح فرانقش متنی طبق فرضیه نقشگرای هالیدی است از این رو با بررسی شکل مبتدا خبری و اطلاعی سوره نبأ و درک اجزاء و فنون خلق همبستگی دریافتیم که سوره نبأ از دیدگاه گفتمان بر اساس مکالمه پرسش و پاسخ بوده و در همبستگی متن آن ادات متعدد و گوناگونی موثر است که میزان بهره گیری از این فنون همبستگی دستوری لغوی یا معنایی با هم متفاوت است. اولین و مهمترین فاکتور اتحاد و همبستگی متن در این سوره عناصر واژگانی و لغوی است و عنصر تکرار با ابعاد مختلفش بیشترین بسامد را داراست.
کلیدواژه: قرآن کریم، مایکل هالیدی، زبانشناسی نقشگرا ، فرانقش متنی ، سوره نبأ
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the Components of Cohesion in Surah al-Naba' Based on Halliday's Textual Metafunction Model

نویسندگان English

Ahmad Teymori bazgari 1
seye hossein seydi 2
Ahmadreza Heydarian shahri 3
1 PhD student of Arabic Language and Literature, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad iran
2 Professor of Arabic Language and Literature, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
3 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

A linguistic perspective on the Noble Qur'an opens new horizons in Qur'anic Studies. The theories of Michael Halliday, a prominent figure in functional linguistics, have garnered significant attention from many linguists today. Halliday identifies three primary metafunctions within language: the ideational, the interpersonal, and the textual, which correspond to organizing three layers of meaning. This study, using a descriptive-analytical method, revisits the discourse analysis of Chapter 78 [Surah al-Naba'] within the framework of Halliday's Textual Metafunction Theory. By examining the thematic and information structures of Chapter 78 [Surah al-Naba'] and understanding the techniques for creating cohesion, we found that the discourse in this Chapter [Surah] is structured around a question-and-answer format. Various components contribute to the cohesion of its content, and the use of these cohesive techniques—whether grammatical, lexical, or semantic—varies. The first and most important factor in textual unity and cohesion within this Chapter [Surah] is its lexical and linguistic elements, with repetition, in its various forms, having the highest frequency.

کلیدواژه‌ها English

Noble Qur'an
Functional linguistics
Textual metafunction
Michael Halliday
Surah al-Naba'
 آقا گل زاده، فردوس .(۱۳۹۴). تحلیل گفتمان انتقادی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، دانشگاه تربیت مدرس.
باتمان، هوشنگ .(۱۳۸۹). تحلیل سوره یاسین براساس نظریه سیستمی نقشی هالیدی، رساله‌ارشد، دانشگاه راضی.‌
 بیگلری، حسن .(۱۳۷۰). سر البیان فی علم القرآن، تهران: انتشارات کتابخانه سنایی.
 تفتازانی، سعد الدین .(۱۳۸۸). مختصر المعانی، قم: موسسة دارالفکر.
 خالقیان، ام البنین .(۱۳۸۹). موسیقی جزء سی و نمود آن در ۴ ترجمه قرآن، تحقیقات علوم و قرآن، سال هفت، شماره دو، صص ۱۸۳_۲۱۳.
خضر، السید .(۱۴۲۰). الفواصل القرآنیة، القاهرة: مکتبة الآداب.
 سیدی،سیدحسن .(۱۳۹۱). تحلیل گفتمان آیات مربوط به دو جزء آخر قرآن، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، دوره ۱۸، شماره ۳_۲۱.
سیدی، سید حسن .(۱۳۹۰). زیباشناسی آیات قرآن، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
 شفیعی کدکنی، محمد رضا .(۱۳۶۸). موسیقی شعر، تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.
 شیرزاد، محمد حسن .(۱۳۹۵). بازخوانی گزاره‌انما الربیع مثل الربا، تحلیلی سه سطحی مبتنی بر زبان‌شناسی نقشگرا» دو فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، دوره ۵، شماره ۱_۱۶.
 صادقی، علی .(۱۳۹۴). تفسیر ساختاری سوره کوثر بر پایه نظریه زبان‌شناسی نقشگرای نظام بند هالیدی، فصلنامه علمی پژوهشی، مطالعات تفسیری، دوره ۶، شماره ۴۵_۶۶.
 طباطبایی، محمد حسین .(۱۴۱۷). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: انتشارات حوزه علمیه.
 عباس، حسن .(۱۹۹۸). خصائص حروف  العربیة و معانیها، دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
 قطب، ابراهیم شاذلی .(۱۹۸۸). فی ظلال القرآن، بیروت: دارالشرق.
 کمب بل، دان .(۱۳۸۰). اعجاز موسیقی، ترجمه: منیژه شیخ جوادی، تهران: نشر محمد.
 کواز، محمد کریم .(۱۳۸۶). سبک شناسی اعجاز بلاغی قرآن، ترجمه: سید حسین سیدی، تهران: سخن‌.
 لاکسار، حسین رضایی .(۱۳۹۴). سبک شناسی تطبیقی حکایت های تفسیر سوره یوسف با داستان‌های کشف الأسرار، پژوهشی در چارچوب فرانقش متنی، رساله ترشد،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.‌
 لاینز، جان .(۱۹۸۴). درآمدی بر معناشناسی زبان، ترجمه کوروش صفوی، تهران: نشر علمی.
  مکارم شیرازی، ناصر .(۱۴۱۶). تفسیر نمونه، تهران: دترااکتب الاسلامیة.
 موسوی همدانی، محمد باقر .(۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان، قم : دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج۵.
  مهاجر، مهران و نبوی، محمد .(۱۳۷۶). به سوی زبان‌شناسی شعر، رهیافتی نقشگرا، تهران: نشر مرکز.
 Butler, C. S. (2003), Structure and Function: A Guide to Three Major Structural Functional Theories,part 1, Amsterdam, philadelphia :John Benjamin PublishinCompany 
 Halliday, M.A.K & Christian, Matthiessen. (2004). An Introduction to Functional Grammar, New York: Oxford University Press Inc
Halliday, M.A.K., 1985, 2004, An Introduction to Functional Grammar, revised edition London, Edward Arnold
Halliday, M. A. K (2002). Linguistic Studies of Text and Discourse. London: Continuum. Mikk, Jaan. "Analysis of Textbooks (2000)." In Textbook: Research and Writing, by Jaan Mikk. Frankfurt: Peter Lang.
 Halliday, M,A,K. & Hasan,R. (1976), Cohesion in English .London: Longman
 Jorgensen Marianne and louise Phillips (2002), Discourse Analysis As Theory and Method, SAGE Publications,London,Thousand Oaks New Dehli, First Published.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15
سال هشتم شماره دوم پیاپی پانزدهم پاییز و زمستان1403
آبان 1403
صفحه 98-117

  • تاریخ دریافت 10 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 19 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403