مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

برجسته سازی در آیات دعا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات عربی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ا ایران.
2 دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی ، دانشگاه اراک، ایران
چکیده
برجسته‌سازی یکی از اصطلاحات بنیادین در دیدگاه صورتگرایان به شمار می‌آید. این رویکرد به دو گونه هنجارگریزی و قاعده‌افزایی در متون تجلّی می‌یابد. هنجارگریزی به معنای خروج از زبان معیار با هدف آفرینش زبان ادبی است. این روش مخاطب را به تفکر واداشته و بر لذّت ادبی او از متن می‌افزاید. لیچ زبان‌شناس انگلیسی هنجارگریزی را به 8 نوع آوایی، نحوی، واژگانی، معنایی، گویشی، سبکی نوشتاری و زمانی تقسیم می‌کند. قاعده-افزایی بیانگر آن است که قواعدی به زبان معیار افزوده می‌شود که منجر به برجستگی در ساختار ادبی و زبانی می-شود.آیات دعا از آیاتی به شمار می‌آیند که برجسته‌سازی به شکل فراوانی در آن‌ها نمود یافته است. این پژوهش بر آن است تا به روش توصیفی - تحلیلی برجسته‌سازی را در آیات دعا واکاوی نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در این آیات هنجارگریزی آوایی، نحوی و معنایی به کار رفته است. مؤلفه‌های هنجارگریزی آوایی شامل ادغام و حذف در آیات دعا است. هنجارگریزی آوایی سبب آشنایی‌زدایی و توازن آوایی کلام الهی شده است. هنجارگریزی نحوی در قالب تقدیم و تأخیر به کار رفته است. هنجارگریزی معنایی با کاربست استعاره نمود پیدا کرده است. در این گونه از آیات قاعده-افزایی به شکل تکرار تجلّی یافته است. در آیات دعا میان معنا و لفظ هماهنگی و انسجام کاملی وجود دارد و این هماهنگی نقش بسزایی در دریافت مضامین و پیام‌های موجود در آیات دارد. برجسته‌سازی در این آیات سبب انحراف از اصل شده و این خروج نه تنها در معنای آیات خللی وارد نکرده؛ بلکه سبب زیبایی بیشتر آن‌ها شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Deviation and Foregrounding in the ‘Verses of Supplication’ Based on Geoffrey Leech's Theory

نویسندگان English

Ramazan Rezaei 1
zahra nasri 2
1 Associate Professor,Arabic Language and Literature، Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
2 PhD in Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Arak University, Iran.
چکیده English

Foregrounding is one of the fundamental terms in formalist approaches. This concept manifests in texts through two methods: deviation and over-regularization. Deviation refers to the departure from the standard language to create a literary language, prompting the reader to think and enhancing their aesthetic enjoyment of the text. Geoffrey Leech, an English linguist, categorizes deviation into eight types: phonological, syntactic, lexical, semantic, dialectal, register, historical, and stylistic. Over-regularization, on the other hand, refers to the addition of rules to the standard language, leading to a heightened literary and linguistic structure. The Qur'an, as an exemplary text, receives attention from this perspective as well. The ‘Verses of Supplication’ (Āyāt ad-Duʿāʾ) prominently exhibit foregrounding techniques. This study aims to analyze foregrounding in the ‘Verses of Supplication’ through a descriptive-analytical approach. The research findings indicate that phonological, syntactic, and semantic deviations are employed in these verses. Phonological deviations involve fusion and elision, which contribute to the defamiliarization and phonetic balance of the divine speech. Syntactic deviation appears in the form of positional inversion. Semantic deviation is expressed through the use of metaphors. Additionally, over-regularization manifests as repetition in these verses. There is complete harmony and coherence between meaning and expression in the ‘Verses of Supplication’, playing a significant role in conveying the underlying themes and messages. Foregrounding in these verses results in a departure from the norm, but rather than disrupting their meaning, it enhances their beauty

کلیدواژه‌ها English

‘Verses of Supplication’
Foregrounding
Over-regularization
Deviation
القرآن الکریم.
حسّونة، محمد اسماعیل (2007). "صناعة الأحیاز فی شعر هانی حازم الصلوی، دیوان "علی ضفة فی خیال المغنی" نموذجاً"، مجلة الجامعة الإسلامیة، المجلد 15، العدد الأول، صص 129-144.
درویش، محی الدین (1992). «اعراب القرآن الکریم وبیانه»، الطبعة الثالثة. بیروت: دار الیمامة.
رضائی، رمضان (1401). "سبک­شناسی لایه نحویِ آیات دعا"، دو فصلنامۀ مطالعات سبک­شناختی قرآن کریم، شماره دوم، صص35-59.
زارعی، کفایت، حشمت الله و ناصر (1392). "صورت­گرایی و آشنایی­زدایی در شعر ابوالقاسم شابّی"، دو فصلنامة نقد ادب معاصر عربی، شماره 5، صص 153- 178.
 سلاجقه، پروین (1384). «نقد شعر معاصر، امیرزاده کاشی­ها (شاملو)». تهران: نشر مرکز.
 سنگری، محمدرضا (1381). "هنجارگریزی و فراهنجاری در شعر"، رشد آموزش زبان و ادب فارسی، سال شانزدهم، شماره4، صص 4-9.
شفیعی­کدکنی، محمدرضا (1391). «ستاخیز کلمات»، چاپ سوم. تهران: سخن.
....................................... (1391). «موسیقی شعر»، چاپ سیزدهم. تهران: آگاه.
صفوی، کورش (1390). «از زبان‌شناسی به ادبیات»، جلد1 نظم، چاپ پنجم. تهران: انتشارات سورۀ مهر.
عباس، حسن (1989). «خصائص الحروف العربیة ومعانیها». دمشق: منشورات اتحاد کتاب العرب.
علوی­مقدم، مهیار (1377). «نظریه­های نقد ادبی معاصر». تهران: سمت.
قویمی، مهوش (1383). «آواها و القا (رهیافتی به شعر اخوان ثالث)». تهران: هرمس.
کریمی فیروزجایی، علی و بلقیس روشن و آزاده ملک نیازی (1396). "تحلیل شیوه­های تولید نشانه­های دیداری در شعر معاصر"، بهار ادب، سال دهم، شمارۀ 3، صص 233-249.
محبتی، مهدی (1380). «بدیع نو». تهران: سخن.
محی­الدین مینو، محمد (2014). «معجم مصطلحات العروض». الشارقة: دائرة الثقافة والإعلام.
المسدی، عبد السلام (1989). «الأسلوبیة والأسلوب». لیبیا :الدار العربیة للکتاب.
موکاروفسکی، یان (1373). «زبان معیار و زبان شعر، ترجمه احمد اخوت و محمود نیک­بخت». اصفهان: مشعل.
میرصادقی، میمنت (1373). «واژه­نامه هنر شاعری». تهران: کتاب مهناز.
الهاشمی، احمد (1379). «جواهر البلاغة». طهران: مؤسسة الصادق للطباعة والنشر.
ویس، أحمدمحمد (2005). «الإنزیاح فی التراث النقدی والبلاغی». دمشق: اتحاد کتاب العرب.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15
سال هشتم شماره دوم پیاپی پانزدهم پاییز و زمستان1403
آبان 1403
صفحه 160-181

  • تاریخ دریافت 07 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 29 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 12 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403