مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

مطالعات سبک شناختی قرآن کریم

معناشناسی حالات اخروی صالحان و گنهکاران در نیمه نخست قرآن کریم براساس نظریه تلفیق مفهومی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای گروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه سمنان. ایران
2 استاد زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا. همدان ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان ایران.
1022034/sshq.2023.414246.1359
چکیده
امروزه علم معناشناسی از جمله علومی است که در پژوهش‌های قرآنی کاربرد فراوانی دارد. معناشناسی شناختی به‌عنوان شاخه‌ای از علم معناشناسی است که ارتباط بین صورت و معنا را ارتباطی محکم می‌داند که هیچکدام مستقل از دیگری نیست. نظریه تلفیق مفهومی(1993: فوکونیه و ترنر (نیز با این رویکرد مورد توجه بسیاری از زبان‌شناسان شناختی است و در مسائل مختلف زبان‌شناسی توانسته راهگشای بسیاری از ساخت‌های زبانیِ دارایِ معنای مجازی و بیان کننده معنای دقیق و جامعی -از آنها باشد. موضوع حالات صالحان و گنهکاران از جمله موضوعات قرآنی است که با تعابیر مختلفی بدان پرداخته شده است. برای درک وفهم دقیق این موضوع، نظریه تلفیق مفهومی ابزاری دقیق و رهگشاست. تلفیق‌های ساخته شده از لحاظ ساختار به دو نوع تلفیق‌ ساده و چندگانه و از لحاظ شبکه یک‌پارچه‌سازی به چهار نوع؛ تلفیق‌های بسیط، آینه‌ای، تک‌منظر و دومنظر تقسیم می‌شوند که در این پژوهش توصیفی – تحلیلی، ابتدا ساختار آنها بررسی و سپس از لحاظ شبکه‌ای نوع هر کدام تعیین شده است. نتیجه حاکی از این است که اغلب نمونه‌های قرآنی در این پژوهش دارای ساختاری ساده هستند. از نظر شبکه‌های یکپارچه‌سازی نیز تعداد تلفیق‌های دومنظر بیشتر از مابقی است و این خود دالّ بر تازگی و میزان پیچیدگی در نمونه‌های بررسی شده می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Semantic Analysis of the Eschatological States of the Righteous and Sinners in the First Half of the Noble Qur'an Based on the Conceptual Blending Theory

نویسندگان English

hossein bayat 1
morteza ghaemi 2
ali zeighami 3
1 Ph.D. Department of Arabic Language and Literature. Faculty of Humanities, Semnan University, Iran.
2 The academic staff of the Department of Arabic Language and Literature, Bu-ali Sina University, Hamedan.iran
3 Department of Arabic Language and Literature, Semnan University , Iran
چکیده English

Today, semantics is one of the key sciences widely applied in Qur'anic Studies. Cognitive semantics, a branch of semantics, posits that the relationship between form and meaning is strong and none of them exists independently of the other. The Conceptual Blending Theory (1993: Fauconnier and Turner) has garnered significant attention from cognitive linguists, offering insight into various linguistic structures, particularly those with figurative meanings, providing a precise and comprehensive understanding of them. The topic of the eschatological states of the righteous and the sinners is one of the significant Qur'anic themes, expressed through various descriptions. To gain a precise understanding of this subject, Conceptual Blending Theory serves as an effective and accurate tool. Conceptual blends, in terms of structure, are classified into two types: simple and multiple blends. Regarding integration networks, they are divided into four types: simplex, mirror, single-scope, and double-scope blends. In this descriptive-analytical study, the structure of these blends is first examined, and then their network type is identified. The results indicate that most of the Qur'anic examples studied possess a simple structure. Regarding integration networks, double-scope blends are more prevalent than the others, indicating the novelty and complexity of the examples analyzed.

کلیدواژه‌ها English

Cognitive linguistics
Conceptual Blending
Qur'an
Eschatology
 قرآن
الشریف الرضی، محمدبن الحسین. (1406ق). تلخیص البیان فی مجازات القرآن، محقق: محمد عبدالغنى، د.ط، لبنان: دار الأضواء.
ابن منظور، محمد بن مکرم، (1363ش). لسان العرب، ادب الحوزه: قم.
 اردبیلی، لیلا و دیگران، (1391). «روایت شناسی شناختی (کاربست نظریه آمیختگی مفهومی بر قصه­های عامیانه ایرانی». ادب پژوهی. تهران؛ 21، 9-32.
بیضاوى، عبدالله بن عمر،(1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل(تفسیر البیضاوى)،5 جلد، چاپ اول، لبنان- بیروت‏: دار إحیاء التراث العربی‏.
 تیلور، جانار و لیتل مور، ( 2017 {1396}). راهنمای زبان‌شناسی شناختی، ترجمه، وجیه فرشی و نجمه فرشی، تهران؛ نشر نویسه فارسی.
 راسخ­مهند، محمد،(1389). درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی. تهران: سمت.
الهاشمی بک، احمد. (1373ش). جواهر البلاغة فی­المعانی والبیان والبدیع، مکتبة المصطفوی.
انصاریان، حسین‏، (1383ش‏).  ترجمه قرآن، اسوه: قم.
رازی ابوالفتوح ، حسین بن على‏ (1408‏). روض الجنان وروح الجنان فی تفسیر القرآن‏، مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش­هاى اسلامى‏.
 عبدالملکیان، گروس، (1393). پذیرفتن. تهران: نشر سرچشمه.
 لاری متفکر، مرجان، (1392). بررسی آمیزش مفاهیم در نمونه­هایی از عناوین خبری در بخش ورزشی روزنامه خبرجنوب. پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه شیراز(واحد بین الملل(.
ندیمی، نرجس، (1392). بررسی و تحلیل اخبار سه شبکه تلویزیون ایران بر اساس نظریه آمیزه مفهومی. پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
 یوسفیان، بهاره، (1396). بررسی نظریه تلفیق مفهومی در اسم­های مرکب زبان فارسی: رویکرد شناختی. پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد، (1412ق‏). مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دار الشامیة.
زمخشرى، محمود بن عمر، (1407ق‏). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل، چاپ سوم، لبنان- بیروت‏:‏ دارالکتاب العربی.
سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر (1421ق‏). الإتقان فی علوم القرآن‏، الطبعة الثانیة، بیروت: دار الکتاب العربی‏.
شاه‏عبدالعظیمى، حسین (1363ش). تفسیر اثنی عشری، 14جلد، تهران: میقات.
صابونی، محمد علی. (1421ق‏). صفوة التفاسیر، الطبعة الأولى، بیروت: دار الفکر.
صافى، محمود، (1418ق). الجدول فی إعراب القرآن و صرفه و بیانه مع فوائد نحویة هامة، دمشق: دار الرشید.
طباطبایى، محمدحسین، (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسى، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم، تهران: ناصرخسرو. ‏                                         
طبرسی، فضل بن حسن (1412ق‏). تفسیر جوامع الجامع‏، قم:حوزه علمیه قم.
طیب، عبدالحسین‏، (1369ش). أطیب البیان فی تفسیر القرآن‏، اسلام: تهران.
فراهیدی، خلیل بن احمد، (1409ق). العین، مؤسسة دار الهجرة: قم.
قاسمى، جمال‏الدین‏ (1418 ). تفسیر القاسمی المسمى محاسن التأویل‏، محقق: عیون سود، محمد باسل‏، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون‏.
قرشى بنابى، على‏اکبر، (1371ش). قاموس قرآن، چاپ ششم، دار الکتب الإسلامیة: تهران.
گلفام، ارسلان ، (1383). «اصول بنیادی زبان‌شناسی شناختی و مقایسه آن با رویکرد زبان‌شناسی
زایشی«، مجموعه مقاله‌های ششمین کنفرانس زبان‌شناسی، به کوشش ابراهیم کاظمی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
نجفی ایوکی، علی و میراحمدی، سید رضا، (1395ش). فرهنگ تعابیر متداول فارسی- عربی، چاپ دوم، دانشگاه کاشان: کاشان.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15
سال هشتم شماره دوم پیاپی پانزدهم پاییز و زمستان1403
آبان 1403
صفحه 70-97

  • تاریخ دریافت 09 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 03 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403