نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عرب، دانشگاه لرستان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه تهران

3 دانشجوی زبان و ادبیات عرب دانشگاه لرستان

4 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب

1022034/sshq.2020.139280

چکیده

قرآن، کلام خداوند و معجزه‌ی جاودان پیامبر(ص)، سخنی بی‌نظیر و پیامی روشنگر است که در دل هر آیه‌ی آن، هزاران نکته نهاده شده است .از ویژگی‌های بارز قرآن کریم، گزینش واژگان، چیدمان عبارات و اسلوب‌های بیانی سوره‌های آن در بافتی منسجم و بی‌نظیر است. بر این اساس سبک‌شناسی قرآن‌کریم، همواره مورد توجه پژوهشگران و ادیبان دوره‌ی معاصر قرار گرفته است. با توجه به این امر، پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر دانش بلاغت که با سبک‌شناسی ارتباطی تنگاتنگ دارد، به بررسی سوره‌ی «نساء» از میان سوره‌های قرآن‌کریم پرداخته است و رابطه‌ی ترادفی بین واژگان، تکرار، مشترک لفظی، تضاد، افراد، جمع، تعریف، تنکیر، استفهام، تقدیم و تأخیر، مجاز، آواشناسی و ساختارهای صرفی، نحوی، بلاغی و فکری مختلف در این سوره را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. یافته‌های این جستار بیانگر این حقیقت است که تمامی کلمات مفرد، جمع، مکرّر، نکره و معرفه در این سوره، متناسب با محتوای آیه‌ در جایگاه ویژه‌‌ی خود قرار گرفته‌اند، در سطح صوتی و آوایی نیز یک نوع هماهنگی و توازن در موسیقی و ایقاع سوره به چشم می‌خورد، به‌گونه‌ای که تکرار بعضی صوت‌ها، حروف و کلمات در افزایش ایقاع زیبای سوره و آهنگین بودن آن مؤثر واقع شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

"Stylistics of Surah An-Nisa" "Based on Linguistic, Literary and Intellectual Analysis"

نویسندگان [English]

  • Najmeh Mohayei 1
  • Saadullah Homayouni 2
  • Yousef Taheri 3
  • Nasrin Jafari 4

1 Ph.D. Student in Arabic Language and Literature, Lorestan University

2 Assistant Professor Department of Arabic language and literature, University of Tehran

3 Ph.D. Student in Arabic Language and Literature, Lorestan University

4 Master's student in Arabic language and literature

چکیده [English]

"Stylistics of Surah An-Nisa '" "Based on linguistic, literary and intellectual analysis
The Qur'an, the word of God and the eternal miracle of the Prophet (PBUH), is a unique word and an enlightening message that has thousands of points in the heart of each verse. And it is unique. Accordingly, the stylistics of the Holy Quran has always been considered by scholars and writers of the contemporary period. Due to this, the present study has studied the surah "Nisa" among the surahs of the Holy Quran by descriptive-analytical method and relying on the knowledge of rhetoric which is closely related to stylistics and the sequential relationship between words, repetition, verbal commonality, contradiction, Individuals, plural, definition, enlightenment, interrogation, submission and delay, permissible, phonology and various morphological, syntactic, rhetorical and intellectual structures in this surah have been studied and analyzed. The findings of this article indicate the fact that all the singular, plural, repetitive, non-verbal and introductory words in this surah have been placed in their special place in accordance with the content of the verse. It can be seen that the repetition of some sounds, letters and words has been effective in increasing the beautiful rhythm of the surah and its melody.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surah Nisa
  • Linguistic level
  • Literary level
  • Intellectual level
  • قرآن کریم با ترجمه­ی الهی قمشه­ای.
  • ابن­منظور، محمد مکرم (1988): «لسان­العرب»، نسقه و علق علیه و وضع فهارسه علق سیری، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ط.1
  • امین‌پور، قیصر (1384): «سنت و نوآوری در شعر معاصر»، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ دوم.
  • أنیس، ابراهیم (بی­تا): «الأصوات اللغویة»، مصر: مطبعة نهضة مصر.
  • بیگلری، حسن (بی­تا)، «سر البیان فی علوم القرآن»، تهران: سنائی.
  • حامد الصالح، حسین (1390)، «تأویل واژگانی قرآن کریم»، ترجمه­ی سید ابوالفضل سجادی، اراک: دانشگاه اراک.
  • حسینی، سید علی (1386): «ترجمه و شرح مبادئ العربیة رشید الشرتونی»، ج4. قم: قدس.
  • خاقانی اصفهانی، محمد (1389): «سبک­شناسی سوره­ی مریم(ع)»، مجله­ی لسان­المبین، سال دوم، شماره­ی1. صص: 93- 106
  • الخالدی، صلاح عبدالفتاح (1992): «البیان فی إعجاز القرآن»، عمّان: دارعمّار للنشر و التوزیع، ط.3.
  • الزبیدی، سید محمد مرتضی(1967): «تاج العروس من ظواهر القاموس».
  • السید قطب، (بی­تا): «التصویر الفنّی فی القرآن الکریم»، مصر: دار المعارف.
  • سیوطی، جلال­الدین (بی­تا): «المزهر فی­علوم اللغة و أنواعها»، ج1. القاهره: دار إحیاء الکتب العربیة، ط.1.
  • شمیسا، سیروس (1384): «معانی»، تهران: میترا.
  • شیرازی، مکارم (1382): «تفسیر نمونه»، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  • عبدالرحمن، مروان محمد سعید (2006)، «دراسة أسلوبیة فی سورة الکهف»، رسالة درجة الماجستیر جامعة النجاح الوطنیة فی نابلس، فلسطین.
  • عرفان، حسن، (1387): «ترجمه و شرح جواهرالبلاغة احمدالهاشمی»، قم: قدس، چاپ نهم.
  • ــــــــــــ ، (1384): «ترجمه و شرح جواهرالبلاغة احمدالهاشمی»، قم: قدس، چاپ پنجم.
  • عزام، محمد، (1389): «الأسلوبیة منهجا طویلا»، دمشق: وزارة الثقافة، ط.1.
  • عکاشه، محمود، (2005): «التحلیل اللغوی فی ضوء علم الدلالة»، مصر: دارالنشر للجامعات، ط.2.
  • فهمی حجازی، محمود، (1379): «زبان­شناسی عربی»، ترجمه­ی سید حسن سیدی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی، سمت.
  • میرصادقی، میمنت (ذوالقدر) (1376): «واژه­نامه­ی هنر شاعری»، تهران: نشر کتاب مهناز.
  • نصر اصفهانی، محمدرضا، (1388): «سبک­شناسی رمان جای خالی سلوچ از محمود دولت­آبادی»، فصلنامه­ی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره­ی13.صص: 185- 211.
  • نظری، علی و همکاران (1391): «سبک­شناسی سوره­ی تکویر»، فصلنامه علمی- تخصصی قرآن و علوم بشری، سال اول، شماره­ی 1.صص: 11-35
  • هادیلو، بهمن و همکاران (1398): «سبک­شناسی محسنات معنوی سوره ی نساء»، پنجمین همایش ملی پژوهش های نوین در حوزه زبان و ادبیات ایران