نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری

2 استادیار علوم قرآن وحدیث دانشگاه حکیم سبزواری

1022034/sshq.2022.322039.1134

چکیده

سوره شناسی یکی از شیوه‌های دستیابی به محتوا و مفاهیم والای یک سوره است که در نهایت هویت خاصّ یک سوره را شناسایی و مطالب پایه‌ایی و محورهای موضوعی موجود در سوره را براساس محوریت سوره‌های مجاور و زوج بازخوانی می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای و استنادی به دنبال پاسخ به سؤالات زیر است که محورهای موضوعی سوره اسراء براساس سوره مجاور، زوج و سور مسبحات کدام است؟ غرض اصلی سوره در محور چیست؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سوره اسراء در سه محور موضوعیِ دعوت به توحید و نفی الوهیت متعدد، تبیین شبهات باطل مشرکان علیه خداوند و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و عدم قدرت و مالکیت معبودان با سوره مجاور و زوج خود مشترک است علاوه بر آن پنج محور موضوعی سوره اسراء عبارت‌اند از: توجه و اهمیت به شخصیت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، توجه به داستان یهود، معاد، بیان عقاید باطل مشرکان و دعوت به توحید و نفی الوهیت با سور مسبحات در ارتباط است. لازم به ذکر است غرض اصلی سوره اسراء، دعوت به توحید و مبارزه با عقاید باطل مشرکان علیه خداوند و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of the purpose of Surah Al-Isra 'based on the adjacent Surah and the pair and Surah Al-Masbahat

نویسندگان [English]

  • mahdie aliabadi ravari 1
  • farzad dehghani 2
  • javad salmanzadeh 2

1 Master of Science, Quran and Hadith, Hakim Sabzevari University

2 Assistant Professor of Quranic and Hadith Sciences at Hakim Sabzevari University

چکیده [English]

Surahology is one of the most necessary and appropriate fields of modern studies of Quranic sciences Which explains the verses of the Qur'an in accordance with the order of the Holy Qur'an This brings us closer to discovering the main purpose of the surah In this regard, the present study is descriptive-analytical and data collection by documentary method and using Library resources and data analysis are qualitatively compiled The findings of the research indicate that Surah Al-Isra 'is in four thematic axes Invitation to monotheism and denial of various divinities, falsehoods and expression of falsehoods of the polytheists against God and the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon her) And the lack of power and ownership of the gods is with the adjacent surah and its partner It also has seven thematic axes Attention and importance to the character of the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) Paying attention to the Jewish story, proving the resurrection, the preference and superiority of the Hereafter over the world, ordering charity and avoiding arrogance and stinginess The expression of the false beliefs of the polytheists and the call to monotheism and the denial of divinity is with surahs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surahology
  • Surah Esra '
  • Thematic Axes
  • Adjacent Surah
  • Surah even
  • قرآن کریم.
  • نهج البلاغه.
  • ابوالسعود، محمد بن محمد (1983): «تفسیر ابی السعود (ارشاد العقل السلیم-مزایا القرآن الکریم)»، لبنان_ بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
  • آلوسی، محمود بن عبدالله (1415): «روح آلمانی»، لبنان_ بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، چاپ اول.
  • ابن عاشور، محمدطاهر (1420). تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. لبنان- بیروت: موسسه التاریخ العربی، چاپ اول.
  • امین، نصرت بیگم (بیتا)، «تفسیر مخزن العرفان فی علوم قرآن»، بیجا: بینا، چاپ اول.
  • ایزدی، مهدی؛ محمدی نبی کندی، باب اله (1394): «تحلیل وبررسی تطبیقی معراج پیامبر(ص) از«دیدگاه مایکل سلز»و«آنه ماری شمل»با نگاه درون مذهبی»، الهیات تطبیقی، ش 13، صص58-43.
  • بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418): «انوار التنزیل و اسرار التحصیل»، لبنان_ بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
  • جرجانی، حسین بن حسن (1378): «جلاء الاذهان و جلاء الاحزان (تفسیر گازر)»، ایران_ تهران: دانشگاه تهران، چاپ اول.
  • خامه گر، محمد (1396): «اصول و قواعد کشف استدلالی غرض سوره های قرآن»، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی، چاپ اول.
  • خان محمدی، حمیدرضا؛ ذوالفقاری، محسن (1398): «بررسی و تحلیل اغراض جمله­های انشایی در سوره­ی اسرا »، پژوهشهای قرآنی در ادبیات، ش8، صص20-1.
  • خرقانی، حسن؛ سبزجو، علی (1398): «بررسی و تحلیل نمونه هایی بلاغی در سوره اسراء با تاکید بر نقش آن در کشف غرض الهی»، نشریه جستارهای ادب عربی، ش۱، صص۵۰- ۲۷.
  • خسروانی، علیرضا (1390): «تفسیر خسروی»، ایران_ تهران: کتابفروشی اسلامیه، چاپ اول.
  • خوش منش، ابوالفضل (1390): «حمل قرآن (پژوهشی در روش شناسی تعلیم و تحفیظ قرآن مجید)»، تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • رازی، حسین بن علی (1408): «روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن»، ایران_ مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش های اسلامی، چاپ اول.
  • رضایی اصفهانی، محمدعلی (1387): «تفسیر قرآن مهر»، ایران_ قم: پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، چاپ اول.
  • رضایی کهنمویی، علی (1398): «بررسی تفسیری واژهها و تعبیرهای مهم آیات وعید بنیاسرائیل در سوره اسراء»، مطالعات تفسیری، ش38، صص220-203.
  • زمخشری، محمود بن عمر (1407): «انکشاف عن حقائق غرامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل»، لبنان_ بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ سوم.
  • ستوده نیا، محمدرضا؛ جانی پور، محمد (1392): «ساختار نظام مند مفاهیم و گزاره‌های اخلاقی در سوره اسراء»، پژوهش نامه اخلاق، ش۱۹، صص۸۲- ۵۵.
  • سلطان علی شاه، سلطان محمد بن حیدر (1408): «بیان السعاده فی مقامات العباده»، لبنان_ بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (1421): «الاتقان فی علوم القرآن»، بیروت-لبنان: دار الکتب العربی.
  • طباطبایی، محمدحسین (1374): «ترجمه تفسیر المیزان»، ایران_ قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ پنجم.
  • طبرسی، فضل بن محمد (1375): «ترجمه تفسیر جوامع الجامع»، مترجم اکبر غفوری، ایران_ مشهد مقدس: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش های اسلامی، چاپ اول.
  • طبرسی، فضل بن محمد (بیتا): «ترجمه تفسیر مجمع البیان»، مترجم حسین نوری همدانی، ایران_ تهران: فراهانی، چاپ اول.
  • طوسی، محمد بن حسن (بی­تا). «التبیان فی تفسیرالقرآن»،. لبنان- بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
  • طنطاوی، محمد سید (1997). «التفسیر الوسیط القرآن الکریم»،. مصر- قاهره: نهضه مصر، چاپ اول.
  • طیب، عبدالحسین (1369): «اطیب البیان فی تفسیر القرآن»، ایران_ تهران: اسلام، چاپ دوم.
  • فلاح پور برنجستانکی، فاطمه (1390). «ارتباط آیات سوره اسراء ». پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد.
  • قرشی بنابی، علی اکبر (1375): «تفسیر احسن الحدیث»، ایران_ تهران: بنیاد بعثت، مرکز چاپ و نشر، چاپ دوم.
  • قطب، سید (1425): «فی ظلال القرآن»، لبنان_ بیروت: دار الشروق، چاپ سی و پنجم.
  • کاشانی، فتح الله بن شکرالله (بیتا): «منهج الصادقین فی الزام الخالقین»، ایران_ تهران: کتابفروشی اسلامیه، چاپ اول.
  • کاظمی، زینب (1393). «بررسی دلالی و معنایی سوره اسراء ». پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران.
  • لسانی فشارکی، محمدعلی (1375): «طرح جامع آموزش زبان قرآن کریم، به کوشش مهمدی غفاری»، تهران: مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق (ع).
  • لسانی فشارکی، محمدعلی؛ مرادی زنجانی، حسین (۱۳۹۴): «سوره شناسی (روش تحقیق ساختاری در قرآن کریم)»، قم: نصایح.
  • لسانی فشارکی، محمدعلی؛ مرادی زنجانی (1393): «روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم»، قم: بوستان کتاب.
  • مدرسی، محمدتقی (1419): «من هدی القرآن»، ایران- تهران: دار محبی الحسین، چاپ اول.
  • مغنیه، محمدجواد (1378): «ترجمه تفسیر کاشف»، مترجم موسی دانش، ایران_ قم: بوستان کتاب قم انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول.
  • مکارم شیرازی، ناصر (1371): «تفسیر نمونه»، ایران_ تهران: دار الکتب الاسلامیه، چاپ دهم.
  • منتظرزاده، مجید؛ خوشدونی، مهدی (1399): «بازنگاهی تحلیلی به فرجام بنیاسرائیل در آخرالزمان با بررسی تطبیقی آیات4الی7سوره اسراء»، مشرق موعود، ش53، صص69-45.
  • میبدی، احمد بن محمد (1371): «کشف الاسرار و عده الابرار (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری)»، ایران_ تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم.
  • نارویی، محمدالیاس (1400): «سبک شناسی لایه ای سوره ی مبارکه اسراء»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.