نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف دانشگاه فرهنگیان، سمنان

1022034/sshq.2022.326807.1141

چکیده

چکیده

اعجاز بلاغت هر سوره آیینه ای از اعجاز قرآن است. پرداختن به سبک شناسی سوره ها دریچه ای از این اعجاز را به روی ما می‌گشاید. سوره شعرا جز سوره های طواسین است.این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی با معیارهای سبک شناسی در صدد بررسی زیبایی های ادبی سوره شعرا در سه سطح آوایی، واژگانی، بلاغی و دستوری پرداخته و به دنبال گشودن دریچه ای از اعجاز آیات قرآن است. این سوره در سطح آوایی دارای موسیقی و توازن آوایی و از عناصری چون سجع، طباق و تصدیر و واج آرایی بهره برده است؛ استفاده از حروف به جا در آیات باعث نظم آهنگین بودن سوره شده است. در سطح واژگانی باتوجه به کلمات تکذیب، رب العالمین، تقوا که بسیار در این سوره به کار رفته است هدف سوره تسلی خاطر پیامبر نسبت به تکذیب پروردگار و آیات قرآن بر اثر نشناختن و بی تقوایی است و محوریت اصلی سوره تکذیب رب العالمین است. عناصر بلاغی چون تکرار، التفات، توازن نحوی، استعاره، مجاز عقلی و تشبیه در موسیقیایی و زیباشناختی سوره شعرا اثر گذار بوده است. همه این ها نشان دهنده ساختار منسجم و موسیقیایی این سوره است که از وجوه اعجاز بیانی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Stylistics of Surah Al-Shu'ara (Phonetic, lexical, rhetorical and grammatical)

نویسنده [English]

  • maryam nassaj

Assistant Professor, Department of Education, Farhangian University, Semnan

چکیده [English]

The miracle of rhetoric in each surah is a mirror of the miracle of the Qur'an. This article uses a descriptive-analytical method with stylistic criteria to study the literary beauties of Surah Al-Shu'ara in three levels: phonetic, lexical, rhetorical and grammatical, and seeks to open a window of miracles of Quranic verses. This surah has phonetic music and balance at the phonetic level and has used elements such as prostration, tabaq, tasdir and phonology; The use of letters in the verses has caused the rhythmic order of the surah. At the lexical level, according to the words of denial, Lord of the Worlds, piety, which is widely used in this surah, the purpose of the surah is to comfort the Prophet regarding the denial of God and verses of the Qur'an due to ignorance and impiety, and the main focus of the surah is the denial of the Lord of the Worlds. Rhetorical elements such as repetition, attention, syntactic balance, metaphor, rational metaphor and simile have been effective in the music and aesthetics of Surah Al-Shu'ara. All this shows the coherent and musical structure of this surah, which is one of the expressive miracles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surah Al-Shu'ara
  • Stylistics
  • Phonetics
  • Rhetoric
  • Lord of the Worlds
  • کتاب‌نامه

    • آزادی، پرویز. و نیکخواه، سهیلا (1397ش): «سبک‌شناسی سوره واقعه بر اساس تحلیل زبانی»، پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، سال هفتم، شماره اول، شماره پیاپی 13، بهار و تابستان.
    • آلوسی، محمودبن عبدالله (1415ق): «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم»، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
    • ابن منظور، محمدبن مکرم (ق): « لسان العرب»، بیروت: دارصادر.
    • اصطهباناتی، علی‌اصغر. یاری، کامکار. و مقدم، حمیده (1396ش): «بررسی سبک­شناسی نحوی در سوره «الانسان»»، فصلنامه پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، سال ششم، شماره وم، شماره پیاپی 12، پاییز و زمستان.
    • بازرگان، عبدالعلی (1375ش): « نظم قرآن»، تهران: انتشارات قلم.
    • بهرام پور، ابوالفضل (1386ش): «نسیم حیات»، قم: نگین، چاپ سوم.
    • پیرزادنیا، مینا. عبدی، مالک. و قاسمی، راضیه (1395ش): «بررسی لایه آوایی سوره مبارکه انبیاء از منظر سبک‌شناسی» مجله پژوهش‌های ادبی_قرآنی، سال چهارم، شماره چهارم، زمستان.
    • جوهری، اسماعیل بن حماد (1407ق): « الصحاح»، تحقیق احمد عبدالغفور عطار، مصر: دارالکتاب العربی.
    • راغب اصفهانی، حسین­بن محمد (1412ق): « المفردات فی غریب القرآن»، دمشق-بیروت: دارالعلم الدارالشامیة.
    • ربانی، محمدحسن (1388ش): «نحو قرآن کاربرد قواعد نحوی در قرآن کریم»، انتشارات کتاب مبین، چاپ اول.
    • رضایی، حسن. و تمسکی بیدگلی، علی (1392ش): «نگاه وحی به شاعر با تکیه‌بر سوره شعراء»، مجله ادب عربی، بهار و تابستان
    • زمخشری، محمود (1407ق): «الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل»، بیروت: دارالکتب العربی.
    • زیبایی، منیر. و سیدی، حسین (1398ش): «تحلیل ساختاری عنصر جهاد و پیکار با نفس در سوره یوسف با تأکید بر ساختار آوایی»، مجله پژوهش‌نامه تفسیر و زبان قرآن، شماره 15، پاییز و زمستان.
    • زیبایی، منیر. و سیدی، سید حسین (1397ش): «تحلیل کارکرد ساخت آوایی سوره محمد در القای معنا»، مجله پژوهش‌های ادبی- قرآنی، سال ششم، شماره اول، بهار .
    • سرپرست، فاطمه. و رحیمی نژاد، محمدکاظم (1398ش): «سبک‌شناسی سوره مرسلات بر مبنای سطح زبانی»، مجله مطالعات سبک‌شناسی قرآن کریم، سال سوم، شماره اول، پیاپی 5، پاییز و زمستان.
    • شحاته، عبدالله محمود (1976م): «اهداف کل سورة و مقاصدها فی القرآن الکریم»، مصر: الهیئة المصریة.
    • شریعتمداری، محمدامین (1397ش): «حقیقت مجاز عقلی (همراه با تطبیق در قرآن)»، فصلنامه اطلاع‌رسانی نگاه، سال پنجم، شماره 10، بهار و تابستان.
    • طباطبایی، محمدحسین (1417ق): «المیزان فی تفسیر القرآن»، قم: دفتر انتشارات جامعة مدرسین.
    • طبرسی، فضل­بن حسن (1372ش): «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
    • عباس، حسن (1998م): «خصائص الحروف العربیه و معانیها»، دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
    • فخر رازی، ابوعبدالله محمدبن عمر (1420ق): «مفاتیح الغیب»، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • قرشی، علی اکبر (1371ش): «قاموس قرآن»، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم.
    • قطب، سید (1412ق): « فی ظلال القرآن»، بیروت-قاهره: دارالشروق.
    • کواز، محمدکریم (1386ش): «سبک­شناسی اعجاز بلاغی قرآن»، ترجمه سید حسین سیدی، تهران: انتشارات سخن.
    • قطب، سید (1359ش): «آفرینش هنری در قران»، ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران: بنیاد قرآن.
    • مراغی، احمدبن مصطفی (بی­تا): « تفسیر المراغی»، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
    • مکارم شیرازى، ناصر (1386ش): «پیام قرآن‏»، تهران: دار الکتب الاسلامیه‏.
    • مکارم شیرازی، ناصر (1374ش): «تفسیر نمونه»، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیة.