نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد یار زبان و ادبیات عربی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 دانش آموخته علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

1022034/sshq.2022.330727.1147

چکیده

فهم درست و دقیق متون به­ویژه متن اعجازآمیز قرآن کریم نیازمند رمزگشایی از واژگان و ادواتی است که زنجیره کلام را تشکیل می­دهند، که عدم توجه کافی به این امر، موجب درک­ نادرست مفهوم آیات و لغزش بسیاری از ترجمه‌های فارسی قرآن شده است. در قرآن کریم ادواتی وجود دارد که برگردان آنها و یافتن برابر نهاده برای آنها نیاز به دقت دارد، و در سیاق­ و بافت­های مختلف، دلالت­های معنایی متفاوتی دارند. این تحقیق به روش توصیفی_تحلیلی برگردان ادوات «قد، ربّ،کم» را با توجه به اهمیت تشخیص دلالت معنایی آنها که گاهی میان وجوه معنایی آنها تقابل وجود دارد و عدم دقت در تشخیص درست این دلالت­ها موجب انحراف از اغراض وحیانی می­شود، مورد بررسی قرار داده که نتایج حاصله نشان می‌دهد؛ اغلب ادوات به درستی تشخیص و ترجمه نشده­­اند و خیلی جاها نیز دیدگاه مفسران، در مورد این ادوات نادیده گرفته شده است. بیشترین لغزش در برگردان «قد» و «ربّ» وجود دارد و کمترین لغزش شامل ترجمه «کم» است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

How Persian translations of the Qur'an deal with the translation of tools "Qad, Robba, Kam" with emphasis on the translation of Meshkini, Khorramshahi, Fooladvand and Elahiqamshahi

نویسندگان [English]

  • Hossein Khani Kalghay 1
  • fatemeh savari 2

1 ssistant Professor of Arabic Language and Literature, University of Holy Quran Sciences and knowledge

2 Graduated in Quran and Hadith Sciences, University of Sciences and Knowledge of the Holy Quran,

چکیده [English]

Accurate understanding of texts, especially the miraculous text of the Holy Quran, requires deciphering the words and instruments that make up the chain of speech, which, due to insufficient attention, has led to a misunderstanding of the meaning of the verses and the slip of many Persian translations of the Quran. Is. There are tools in the Holy Qur'an that require careful translation and translation, and have different semantic meanings in different contexts and contexts. This research uses a descriptive-analytical method to translate the devices "tall, lord, short" due to the importance of recognizing their semantic meanings, which sometimes have a conflict between their semantic aspects, and inaccuracy in correctly recognizing these meanings leads to deviation from revelatory purposes. , Which show the results; Most of the tools have not been correctly identified and translated, and in many places, both the commentators' point of view and these tools have been ignored. The most slip is in the translation of "Qad" and "Rabb" and the least slip is in the translation of "Kam".

Keywords: Holy Quran Translation, Translation Criticism, Reduction and Duplication Tools, Qad, Robba, Kam

کلیدواژه‌ها [English]

  • Translation of the Holy Quran
  • translation criticism
  • tools
  • linguistics
کتابنامه
-        قرآن (ترجمه الهی‌قمشه‌ای، خرمشاهی، فولادوند، مشکینی). 
-        آلوسی، محمود (1415ق): «روح‌المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم»، تخقیق: علی عبدالباری عطیه، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول. 
-        اسمر، راجی (2005م): «معجم الادوات فی القرآن الکریم»، بیروت: دارالجیل، چاپ اول.
-        انصاری، ابن‌هشام (1985م): «مغنی‌اللبیب‌عن‌کتب‌الأعاریب»، تحقیق: مازن‌مبارک؛ محمد‌علی حمدالله، بیروت: بی‌نا.
-        ابوالسعود، محمد‌بن محمد (بی­تا): «ارشادالعقل السلیم تای مزایا القرآن الکریم»، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بی‌چا.
-        ابوحیان، محمدبن یوسف (1407ق): «تفسیرالنهرالمارد من البحرالمحیط»، بیروت: دارالجنان، چاپ اول.
-        ابن‌هشام عبدالله بن یوسف  (بی­تا): «مغنی اللبیب» قم:‌ کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی(ره)، چاپ چهارم.
-        ابن‌عاشور، محمدبن‌طاهر (بی­تا): «التحریر و التنویر»، بیروت: مؤسسه التاریخ، بی‌چا
-        الهی‌قمشه‌ای، مهدی (1380ش): «ترجمه قرآن کریم»، قم: انتشارات فاطمه الزهراء، چاپ دوم.
-        بیاتی‌شوکت، ظاهر (بی­تا): «أدوات‌الإعراب»، بیروت: مجد، بی‌چا.
-        بیضاوی، عبدالله‌بن عمر (1418ق): «انوارالتنزیل و اسرارالتأویل»، بیروت: داراحیاء‌التراث العربی، چاپ اول. 
-        خفاجی، احمدبن محمد (1417ق): «عنایه القاضی و کفایه الراضی»، بیروت: دارالکتب العلمیه،چاپ اول.
-        خرمشاهی، بهاءالدین (بی­تا): «ترجمه قرآن کریم»، بی‌جا: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان، بی‌چا.
-        حائری‌تهرانی، علی (1377ش): «مقتضیات‌الدرر و ملتقطات‌الثمر» تهران: دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول.
-        حسینی، علی (1382ش): «ترجمه و شرح ابن‌عقیل»، قم: انتشارات دارالعلم، چاپ اول.
-        حسینی‌شاه عبدالعظیمی، حسین‌بن احمد (1363ش): «تفسیراثناعشری»، تهران: انتشارات میقات، چاپ اول.
-        حسینی شیرازی، محمد (1424ق): «تقریب القرآن الی الأذهان»، بیروت: دارالعلوم، چاپ اول.
-        حقی بروسوی، اسماعیل (بی­تا): «تفسیر روح البیان»، بیروت: دارالفکر.
-        درویش، محیی‌الدین (1415ق): «اعراب القرآن و بیانه»، سوریه: دارالارشاد، چاپ چهارم.
-        دحداح، آنتوان (1377ش): «فرهنگ اصطلاحات صرف و نحوعربی»، ترجمه ابوالفضل علامی و صفر سفیدرو،  قم: ظفر، چاپ اول.
-        دعاس، حمیدان، قاسم (1425ق): «اعراب القرآن الکریم»، دمشق: دارالمنیر و دارالفارابی، چاپ اول.
-        زمخشری، محمود (1407ق): «کشاف عن الحقائق غوامض التنزیل»، بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ سوم. 
-        زحیلی، وهبه‌ بن مصطفی (1418ق): «تفسیرالمنیرفی العقیده الشریعه و المنهج»، بیروت: دارالفکر المعاصر، چاپ دوم.
-        سمین، احمدبن یوسف (1414ق): «الدرالمصون فی علوم الکتاب المکنون»، تحقیق:‌ احمدمحمدصیره،  بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
-        سیوطی، جلال‌‌‌‌‌الدین (1376ش): «الاتقان فی علوم القرآن»، ترجمه مهدی حائری قزوینی، عربستان: وزارة الشؤون. 
-        ــــــــــــــــــ  (1979م): «‌شرح جمع ‌الجوامع»، تحقیق: عبدالعال سالم مکرم، کویت: بی‌نا.
-        شبر، عبدالله (1407ق): «جوهرالثمین فی تفسیرالکتاب المبین»، تحقیق: محمد بحرالعلوم، کویت: مکتبة الألفین، چاپ اول.
-        شوکانی، محمدبن علی (1414ق): «فتح القدیر»، دمشق: دارابن کثیر، دارالکلم الطیب، چاپ اول.
-        شیرافکن، حسین،؛حامد دلاوری‌آرتیمانی (1392ش): «ترجمه و شرح فارسی الهدایة فی النحو»، قم: نصایح، چاپ اول.
-        صابری، علی (1394ش): «چالش‌های مترجمان در برگرداندن ادوات تقلیل و تکثیر در ترجمه فارسی»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عرب، 13: 146.
-        صاوی، احمدبن محمد (1427ق): «حاشیه الصاوی علی تفسیر الجلالین»، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ چهارم.
-        صفایی‌حائری، علی (1381ض): «استاد و درس (صرف و نحو)» قم: لیلة‌القدر، چاپ اول.
-        صفایی، غلامعلی (1387ش): «ترجمه و شرح مغنی‌‌‌‌‌ الأدیب»، قم: قدس، چاپ هشتم.
-        صابونی، محمدعلی (1421ق): «صفوة التفاسیرتفسیرللقرآن الکریم»، بیروت: دارالفکر، چاپ اول.
-        طباطبایی، محمدحسین؛ محمدباقر، موسوی همدانی (1374ش): «ترجمه تفسیرالمیزان»، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم.
-        طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1412ق): «التبیان فی تفسیرالقرآن»، بیروت: دارالمعرفه، چاپ اول.
-        طنطاوی، محمد (بی­تا): «التفسیرالوسیط للقرآن الکریم»، قاهره: دارنهضة مصر للطباعة و النشر، بی‌چا.
-        عبابنه، یحیی (بی­تا): «عطیه تطورالمصطلح النحوی من سیبویه حتی الزمخشری»، اردن: عالم الکتب الحدیث.
-        عکبری، عبدالله بن الحسین (بی­تا): «التبیان فی اعراب القرآن»، عمان: بیت الافکارالدولیه، بی‌چا.
-        فخررازی، محمدبن‌عمر (1420ق): «مفاتیح‌الغیب»، بیروت: داراحیاء‌التراث العربی، چاپ سوم. 
-        فولادوند، محمدمهدی (بی­تا): «ترجمه قرآن کریم»، بی‌جا: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان، بی‌چا.
-        فیض کاشانی، محسن (1415ق): «تفسیرصافی»، حقیق: حسین اعلمی، تهران: انتشارات الصدر، چاپ دوم.
-        قاسمی، محمدجمال‌الدین (1418ق): «محاسن‌التأویل»، تحقیق: محمد باسل عیون السود، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
-        قرطبی، محمد بن احمد (1364ش): «الجامع لأحکام القرآن»، تهران: انتشارات ناصرخسرو، چاپ اول.
-        قمی‌مشهدی، محمدبن محمدرضا (1368ش): «کنزالدقائق و بحرالغرائب»، تحقیق: حسین درگاهی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول. 
-        کاشانی، فتح‌الله (1423ق): «زبدةالتفاسیر»، قم: بنیاد معارف اسلامی، چاپ اول.
-        ــــــــــــــ (1336ش): «تفسیرمنهج الصادقین فی الزام المخالفین»، تهران: کتابفروشی محمدحسن علمی، چاپ سوم.
-        کشفی، عبدالرسول (1383ش): «دستور کاربردی زبان عربی»، قم: مؤسسه فرهنگی طه، چاپ دوم.
-        مدنی، علیخان بن احمد (بی­تا): «الحدائق الندیه فی شرح النوائدالصمدیه»، محقق: ابوالفضل سجادی، قم: ذوی القربی.
-        مکارم شیرازی، ناصر (1421ق): «الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل»، قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب، چاپ اول.
-        ـــــــــــــــــــ (1374ش): «تفسیرنمونه»، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه، چاپ اول.
-        مشکینی، علی (1381ش): «ترجمه قرآن کریم»، قم: الهادی، چاپ دوم.
-        محمود بخیتاوی، عماد محمد (1432ق): «ادوات التقلیل و التکثیرفی العربیه»، بیروت: کتاب ناشرون، چاپ اول.
-        نظری، مرتضی (1375ش): «شرح نموداری صمدیه«علم نحو»»، قم: انتشارات اسلامی، چاپ اول.
-        نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد (1416ق): «تفسیرغرائب و رغائب الفرقان»، تحقیق: زکریا عمیرات، بیروت: دارالکتب العلمیة، چاپ اول.
-        نحاس، احمدبن محمد، (بی­تا): «اعراب القرآن»، بیروت: منشورات محمدعلی بیضون، دارالکتب العلمیه، چاپ اول