نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 کارشناسی ارشد دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه

چکیده

ساختار التفات، یکی از پربسامدترین ساختارهای بیانی قرآن است که دارای گونه‌های مختلفی چون تصرَف در زمان افعال (به کارگیری زمان حال به جای زمان گذشته یا بالعکس و ...)، تغییر رویکرد ضمایر و افعال (از غایب به مخاطب یا بالعکس و ...) و کاربرد اسم به جای ضمیر یا بالعکس، می‌باشد.
    در پژوهش حاضر، ضمن نگاهی گذرا به مفهوم و کارکرد فنَ التفات و انواع آن، به تحلیل جنبه‌های هنری و معنایی این صنعت در سطح صیغه‌های ضمایر (غایب به مخاطب، غایب به متکلَم، متکلَم به مخاطب، متکلَم به غایب و مخاطب به غایب) در نمونه‌های قرآنی آن پرداخته شده است. 
    شناخت دامنه‌ی هر یک از انواع التفات –از جمله در سطح ضمایر- ما را در درک ماهیَت و کارکرد این صنعت بلاغی  و نیز جنبه‌های هنری و معنایی آن در کلام وحی یاری خواهد رساند. در نهایت اینکه بررسی نمونه‌های التفات در قرآن، بیانگر این مطلب است که این الگوی زبانی علاوه بر کارکرد هنری و زیباشناختی خود، نقش بسیار مهمَی در انتقال مقصود گوینده کلام به مخاطبان و میزان تأثیرگذاری و ماندگاری آن دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Consideration and Aspects of Artistic Style - Meaning Style favor the Qur’an

چکیده [English]

Style in favor of one of the most frequent rhetorical structures Qur'an. It has a variety of actions during the capture (using the present tense rather than the past or vice versa, etc.), pronouns and verbs change approach (the absent audience or vice versa) and use pronouns instead of names or vice versa.
The study also looked at the concept and function of art in favor of it, the art and semantic aspects of the industry-level analysis of pronouns concubines (the absent to audience, the absent to speaker, speaker to the audience, speaker to the absent, the audience the absent) at that Quranic have been sampled.
Scope of each type of attention - including the pronouns - we understand the nature and function of art and industry, rhetorical and semantic aspects will assist in the revelation. Finally favor of the examples in the Qur'an, revealed that the pattern of artistic and aesthetic function of language in addition to their important role in conveying the meaning to words of the speaker and the audience impact and its sustainability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holly Quran
  • Articulation
  • Style Favor
  • Meaning
  • Pronouns
قرآن کریم» (ترجمه محمد مهدی فولادوند).
1 - آلوسی، محمود (1415ق): روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، (تحقیق علی عبدالباری عطیه). بیروت: دارالکتب العلمیه.
2 - ابن اثیر، علی بن محمد (بی تا): المثل السائر، بی جا: بی نا.
 3- ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی تا): التحریر و التنویر،  بی جا، بی نا.
4 - ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق): لسان العرب،  بیروت: دار صادر.
5 - امین شیرازی، احمد (بی تا): آیین بلاغت، بی جا: بی نا.
6 - اندلسی، ابوحیان محمد بن یوسف (1420ق): البحرالمحیط، بیروت: دارالکتب العلمیه.
7 - بیضاوی، عبدالله بن عمر ( 1418ق): أنوار التنزیل و أسرار التأویل،  بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
8 - جواهری، محمد حسین (1388ش): درسنامه ترجمه، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
9 - حرّی، ابوالفضل (1390ش): بررسی شگرد قرآنی التفات در پرتو ساختار اطلاعات گفتمان، فصلنامه پژوهش های زبان و ادبیات تطبیقی، شماره4، صفحات17-39.
10 - خطیب قزوینی، جلال الدین (1425ق). الایضاح فی علوم البلاغۀ، (تحقیق و تعلیق غرید الشیخ محمد و ایمان الشیخ محمد. بیروت: دارالکتاب العربیۀ.
11 - درویش، محیی الدین (1415ق): إعراب القرآن و بیانه، سوریه: دارالارشاد.
12 - رحمانی، هما و عبدالله رادمرد (1391ش: بازنگری معنایی در «التفات» بلاغی و اقسام و کارکردهای آن، مجله جستارهای ادبی ، شماره176، صفحات144-168.
13 - زرکشی، بدرالدین محمد بن عبدالله (بی تا): البرهان فی علوم القرآن، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: المکتبة العنصریۀ.
14 - زمخشری، محمود بن عمر (1407ق): الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دارالکتاب العربی.
15- سکَاکی، یوسف بن ابی بکر (بی تا): مفتاح العلوم، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.
16 - سیوطی، جلال الدین (1421ق). الإتقان فی علوم القرآن، بیروت: دارالکتاب العربی.  
17 - طباطبایی، محمد حسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
18 - طبل، حسن (1431ق): أسلوب الالتفات فی البلاغة القرآنیۀ، القاهرۀ: دارالإسلام.
19 - طبیبیان، حمید (1388ش): برابرهای علوم بلاغت در فارسی و عربی، تهران: امیر کبیر.
20 - عاملی، علی بن حسین (1413ق): الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز. قم: دارالقرآن الکریم.
21 - عکبری، عبدالله بن حسن (بی تا): التبیان فی إعراب القرآن، عمان – ریاض: بیت الأفکار الدولیۀ.
22- فائز، قاسم (1388ش): علوم البلاغۀ مع تمارین قرآنیة، تهران: سمت.
23 - فخررازی، محمد بن عمر (1420ق): مفاتیح الغیب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
24 - فراء، یحیی بن زیاد (بی تا): معانی القرآن. مصر: دارالمصریۀ.
25 - فضیلت، محمود (1387ش): زیباشناسی قرآن. تهران: سمت، کرمانشاه: دانشگاه رازی.
26 - فیومی، احمد بن محمد (بی تا): المصباح المنیر. بی جا: بی نا.