نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس مدعو دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن کریم شیراز، دانش آموخته زبان و ادبیات عربی از دانشگاه اصفهان

2 عضو هیئت علمی گروه عربی دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه اصفهان

1022034/sshq.2019.102412

چکیده

اهمیت آرایش اجزای جمله و نظم دلالت‌خیز متن قرآن کریم، بر کسی پوشیده نیست و غالبا، دریافت لایه‌های معنایی و ژرف‌ساخت آیات، در گروِ فهم زیباشناختی و معنامحورِ این اصل است. گاهی نیز، به فراخور مدلول-های معنایی- بلاغی، مهندسی چیدمان کلام، از هنجارهای زبانی گذر می‌کند. حال، از مهم‌ترین پدیده‌های زبانی آمیخته با نظم قرآنی است که تفاوت در ترتیب قرار گرفتن آن در اجزای کلام الهی، منجر به تفاوت معنایی شده، جابجایی آن، ارائه معنی و مفهومی خاص را دنبال می‌کند که در صورت عدم جابجایی، آن مفهوم حاصل نخواهد شد. پژوهش حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی گونه‌های تقدیم حال در قرآن و بازنمود آن در سه ترجمه‌ فارسی پرداخته است. بر اساس نتایج پژوهش، فراهنجار آشنازدایانة تقدیم حال، یکی از پُربسامدترین پدیده‌های زبانی در آیات الهی است که غالبا در دو سطح حال مفرد و حال شبه جمله به کار رفته است. این عدول برجسته‌ساز متن، بیشتر به انگیزة تعمیم، اختصاص و ترغیب مخاطب رخ داده که برابرنهادهای دلالت‌ساز فارسی آن، به ترتیب و به طور نسبی، در ترجمه‌های حداد عادل، فولادوند و خرمشاهی، رعایت شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Semantic implications of meta-norms in proposing adverb of manner in the Holy Qur'an and its reflection in three Persian translations

چکیده [English]


The importance of the arrangement of the components of the sentence and the order in which the text of the Holy Quran is arranged is clear for all, and often understanding and receiving the profound semantic layers of the verses is dependent on meaningful understanding of this principle. Sometimes, according to the semantic-rhetorical modes, word ordering and its selection transcend linguistic norms. However, it is one of the most important linguistic phenomena intertwined with the Qur'anic order that the difference in its placement in the components of divine theology leads to a semantic difference and its displacement leads to a specific meaning and if it is not moved, the concept will not be achieved. The present descriptive-analytical study attempts to study the meta-norms in proposing adverb of manner in the holy Qur’an and its reflection in three Persian translations. The results of the research show that the meta-norm of defamiliarizational proposing is one of the most frequent phenomena of language in the divine verses, which has often been used by two lev-els of singular (definite description) and utterances. This prominent tran-script of the text is more motivated by the generalization, assignment, and persuasion of the audience that its Persian signifying equivalents have been respectively and relatively followed in the translations of Haddad Adel, Fooladvand and Khorramshahi.

کلیدواژه‌ها [English]

  •  Meta-norm proposition
  • Persian translation of the Qur'an
  • Adverb of manner
* قرآن کریم
1- تفکری رضائی، شجاع و حسین مغانی (1395 ش)، «بررسی پیش گذاری فعل در جملات پرسشی آری - نه در زبان پارسی (رویکردی کمینه­گرا)»، پژوهش­های زبانی، سال 7، شمارۀ 2، صص 1- 18.
2- جرجانی، عبدالقاهر، (2007 م)، «دلائل الاعجاز»، بیروت: دار الکتب العلمیۀ.
3- خیامپور، عبدالرسول (1344 ش)، «دستور زبان فارسی»، تهران: انتشارات کتاب‌فروشی تهران، چاپ هفتم.
4- شریعت، محمّد جواد (1372 ش)، «دستور زبان فارسی»، تهران: انتشارات اساطیر، چاپ سوم.
5- فرشیدورد، خسرو (1392 ش)، «دستور مفصل امروز»، بر پایه زبانشناسی جدید، تهران: انتشارات سخن، چ 4.
6- قریب، عبد العظیم و همکاران (1350 ش)، «دستور زبان فارسی»، جلد اول و دوم، تهران: انتشارات کتابخانه مرکزی.
7- قلیزاده، حیدر (1380 ش)، «مشکلات ساختاری ترجمه قرآن کریم»، تبریز: مؤسسه تحقیقاتی علوم اسلامی – انسانی دانشگاه تبریز، چ 1.
8- گلی، احمد (1388 ش)، «بلاغت فارسی (معانی و بیان)»، تبریز: انتشارات آیدین.
9- مطلوب، أحمد (1987 م) «بحوث لغویّة»، عمان: دارالفکر.
10- واحدی لنگرودی، محمّد مهدی (1381 ش) «ترتیب اصلی کلمات در جملات ساده و جفت­های همبستگی در گویش گیلکی لنگرود»، پژوهش زبان­های خارجی، شمارة 13، صص 151- 175.
11- آلوسی، محمود (1415 ق)، «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم»، تحقیق: علی عبدالبارئ عطیة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
12- ابن عاشور، محمد بن طاهر (د.‌تا)، «التحریر والتنویر»، (د.مک): مؤسسة التاریخ العربی.
13- ابن عطیة الأندلسی، عبدالحق بن غالب (1422 ق)، «المحرر الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز»، تحقیق: عبدالسلام عبدالشافی محمد، بیروت: دارالکتب العلمیة، ط 1.
14- ابن عقیل، بهاءالدین عبدالله (1387 ش)، «شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن مالک»، ج 1، تهران: انتشارات استقلال، چ 5.
15- ابوحیان الأندلسی، محمد بن یوسف (1420 ق)، «البحر المحیط فی التفسیر»، تحقیق: صدقی محمد جمیل، بیروت: دار الفکر.
16- تفتازانی، سعدالدین (2004 م) «المطوّل فی شرح تلخیص المفتاح»، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
17- جرجانی، عبدالقاهر (2007 م)، «دلائل الإعجاز فی علم المعانی»، تحقیق: محمد رضوان الدایة، فایز الدایة، دمشق: دارالفکر، ط 1.
18- حسن، عباس (2010 م)، «النحو الوافی»، ج 2، بیروت: مطبوعات الأندلس العالمیة، ط 1.
19- الحسینی، السید جعفر (1386 ش)، «أسالیب المعانی فی القرآن الکریم»، قم: مؤسسة بوستان کتاب.
20- الزمخشری، محمود بن عمر (1407 ق)، «الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل»، ج 2، بیروت: دارالکتاب العربی، ط 3.
21- السامرائی، فاضل صالح (2007 م)، «معانی النحو»، ج 2، لبنان، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ط 1.
22- عرفه، عبدالعزیز عبدالمعطی (1984 م)، «من بلاغة النظم العربی»، بیروت: عالم الکتب، ط 2.
23- العکبری، عبدالله بن حسین (د.ت)، «التبیان فی إعراب القرآن»، عمان: بیت الأفکار الدولیة.
24- الغلائینی، مصطفی (2010 م)، «جامع الدروس العربیة»، لبنان: بیروت: الأمیرة للطباعة والنشر، ط 1.
25- المسیری، منیر محمود (2005 م)، «دلالات التقدیم والتأخیر فی القرآن الکریم»، القاهرة: مکتبة وهبة، ط 1.
26- مصطفوی، حسن (1368 ش)، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ 1.
27- میرباقری فرد، سید علی اصغر و همکاران (1390 ش)، «نقد و تحلیل مبحث تقدیم‌وتأخیر در علم معانی (بر اساس بوستان سعدی)»، مجله بوستان ادب، سال سوم، شماره سوم، پاییز 1390، پیاپی 9، صص 173-199.
28- میرحاجی، حمید رضا (1390 ش)، «مبانی زیبایی‌شناسی متن در زبان عربی»، پژوهشنامه نقد ادب عربی، شماره 1، (6/59)، صص 154-183.