نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 دانش آموخته زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان

2 عضو هیئت علمی گروه عربی دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه اصفهان

1022034/sshq.2020.233812.1031

چکیده

به دلیل برخورداری قرآن کریم از سبکی بی‌نظیر و ظرفیت بلاغی و بیانی بالا، ترجمة آن همواره با چالش‌های فراوانی رو-به‌رو بوده است. حال مؤکد از مهم‌ترین پدیده‌های زبانی است که در اسلوب‌های گوناگون و بسامدی گسترده‌ در قرآن به کار رفته است. با توجه به اینکه هدف از کاربرد این الگوی زبانی، رعایت بلاغت در جلب توجه و تمرکز بیشتر مخاطب نسبت به یک مفهوم خاص است؛ واکاوی جنبه‌های بلاغی آن، رهیافتی نوین را در ترجمة آیات ارائه می‌دهد.
پژوهش حاضر می‌کوشد با روش توصیفی – تحلیلی، به واکاوی و ارزیابی جنبه‌های بلاغت حال مؤکِّد معنای عامل در سه ترجمه‌ فارسی قرآن کریم بر اساس نظریة هم‌ارزی نایدا بپردازد تا از این رهگذر، به ارائة راهکارهایی بپردازد که در عین رعایت سلامت ترجمه، بلاغت موجود در پیام الهی نیز در برابرنهادهای معنایی خود لحاظ شود.
یافته‌ها حاکی از آن است که ترجمة فولادوند به دلیل اشاره به نکات تفسیری و تببین آن‌ها، بیشترین سطح هم‌ارزی پویا را در انتقال پیام داراست. ترجمة حداد عادل نیز با رعایت سبک ادبی قرآن و بازتاب جلوه‌های بلاغی، به سطح مطلوبی از تعادل پویا دست یافته، اما ترجمه خرمشاهی به علت تمرکز و تأکید بر تحت اللفظی بودن، با هم‌ارزی صوری مطابقت دقیق‌تری دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating aspects of the rhetorical being of emphasizing manner of verb meaning in the Persian translation of the Quran through the application of Nida’s dynamic-equivalence Theory (Case study: Translations by Fooladvand, Khorramshahi, Haddad Adel)

نویسنده [English]

  • Yadaleh Heidari 1

1 Graduated from Arabic Language and Literature, University of Isfahan

چکیده [English]


Due to the unique style of the Holy Quran and its high rhetorical and expressive capacity, its translation has always faced many challenges. Emphasizing manner of verb is one of the most important linguistic phenomena that has been used in various styles and frequency in the Qur'an. Considering the fact that the purpose of the application of this language pattern is respecting the rhetoric for the reader to focus and observe a specific concept; investigating rhetorical aspects provides a new approach in translating the Quranic verses. 
The present study uses a descriptive-analytical method, through the analysis and evaluation of aspects of the rhetorical being of emphasizing manner of verb meaning in three English translations of the Qur'an, according to dynamic-equivalence approach of Nida, to present approaches so that the soundness of a translation and the rhetoric in divine message against semantic entities are respected.
Findings show that Fooladvand’s translation, due to articulating and mentioning interpretation points, has the highest levels of dynamic equivalence in the message transfer. Haddad Adel’s translation, through maintaining and observing the literary style of the Qur'an and the reflection of rhetorical aspects, has achieved an appropriate level of dynamic balance. Khorramshahi’s translation, due to focusing and emphasizing on a literal translation, matches with the formal equivalence.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: emphasizing manner of verb
  • Persian Translation of the Qur'an
  • Nida
  • dynamic equivalence
  • formal equivalence
  • قرآن کریم
  • آلوسی، محمود (1415): «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم»، تحقیق علی عبدالباری عطیة، (ط 1)، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی‌تا): «التحریر و التنویر»، (بی‌جا)، (بی‌نا).
  • ابن عطیة أندلسی، عبدالحق بن غالب (1422): «المحرر الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز»، تحقیق عبدالسلام عبدالشافی محمد، (ط 1)، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی‌تا): «التحریر و التنویر»، (بی‌جا)، (بی‌نا).
  • ابن عطیة أندلسی، عبدالحق بن غالب (1422): «المحرر الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز»، تحقیق عبدالسلام عبدالشافی محمد، (ط 1)، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ابن عقیل، بهاءالدین عبدالله (1387): «شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن مالک»، تحقیق محمد محیی الدین عبدالحمید، (ط 5)، تهران: منشورات استقلال.
  • ابن هشام الأنصاری، عبدالله بن یوسف (1387): «مغنی اللبیب عن کتب الأعاریب»، تحقیق محمد محیی الدین عبدالحمید، (ط 2)، تهران: مؤسسة الصادق للطباعة و النشر.
  • أبو حیان أندلسی، محمد بن یوسف (1420): «البحر المحیط فی التفسیر»، تحقیق صدقی محمد جمیل، بیروت: دار الفکر.
  • أبو عبیدة، معمر بن المثنى (1381): «مجاز القرآن»، تحقیق محمد فؤاد سزگین، القاهرة: مکتبة الخانجی.
  • الزرکشی، بدرالدین محمد بن عبدالله (2006): «البرهان فی علوم القرآن»، تحقیق أبوالفضل الدمیاطی، القاهرة: دار الحدیث.
  • السامرائی، فاضل صالح (2007): «معانی النحو»، ط 1، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • أبوالفتوح، محمّد حسین (1995): «أسلوب التأکید فی القرآن الکریم»، بیروت: مکتبة لبنان.
  • اسمیت، نیل و ودیردری ویلسون (137۴): «زبانشناسی نوین (نتایج انقلاب چامسکی، ترجمه جمعی از مترجمان، تهران: انتشارات آگاه.
  • الأشرم، المتولی علی المتولی (2004): «ظاهرة التوکید فی النحو العربی»، القاهرة: دار الکتب المصریّة.
  • الصافی، محمود بن عبدالرحیم (1418): «الجدول فی إعراب القرآن»، (ط 4)، (ج 15)، دمشق: دار الرشید مؤسسة الإیمان.
  • الهرری العلوی الشافعی، محمد الأمین بن عبدالله (2001): «حدائق الرَّوح والریحان فی روابی علوم القرآن»، إشراف ومراجعة: هاشم محمد علی بن حسین مهدی، ط 1، ج 2، 4، 5، 13، 22، 27، 29، مکة المکرمة: دار طوق النجاة.
  • انوشیروانی، علیرضا (1384): «تعادل واژگانی در ترجمه متون دینی: چالش­ها و راهکارها»، پژوهش‌های زبان خارجی، شماره 28، صص 19- 34.
  • تفتازانی، سعدالدین (1387): «المطول»، التصحیح و التعلیق أحمد عزو عنایة، (ط 1)، دار الکوخ للطباعة و النشر.
  • جوادی آملی، عبدالله (1390): «تفسیر تسنیم»، قم: نشر إسراء، چاپ چهارم.
  • حسن، عباس (2010): «النحو الوافی»، (ط 1)، بیروت: مطبوعات الأندلس العالمیة.
  • داود، محمد محمد (2008): «معجم الفروق الدلالیة فی القرآن الکریم»، القاهرة: دار غریب للطباعة و النشر.
  • درویش، محیی الدین (1415): «إعراب القرآن و بیانه»، سوریة: دار الإرشاد.
  • راغب الأصفهانی (2009): «مفردات ألفاظ القرآن»، تحقیق صفوان عدنان داوودی، (ط 4)، دمشق: دار القلم.
  • زرکوب، منصوره (1388): «روش نوین فن ترجمه»، اصفهان: انتشارات مانی، چاپ اول.
  • شمیسا، سیروس (1383): «معانی»، تهران: انتشارات میترا، چاپ هشتم.
  • صلح‌جو، علی (1377): «گفتمان و ترجمه»، تهران: نشر مرکز، چاپ پنجم.
  • طبرسی، فضل بن حسن (1372): «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، مقدمه محمد جواد بلاغی، تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم.
  • طبیبیان، حمید (1391): «برابرهای دستوری در عربی و فارسی»، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ دوم.
  • عکبری، عبدالله بن حسین (د.ت): «التبیان فی إعراب القرآن»، (ط 1)، عمان – ریاض: بیت الأفکار الدولیة.
  • فاست، پیتر (1397): «ترجمه و زبان، تبیینی بر پایه نظریه­های زبانشناسی»، ترجمه راحله گندمکار، تهران: نشر علمی.
  • فرح­زاد، فرزانه (1384): «نظریۀ نایدا»، مجله زبانشناسی، ص 35-46.
  • فرشیدورد، خسرو (1363): «درباره ادبیات و نقد ادبی»، تهران: امیر کبیر، چاپ اول.
  • __________ (1392): «دستور مفصل امروز، بر پایه زبانشناسی جدید»، تهران: انتشارات سخن، چاپ چهارم.
  • قریشی، شکوه و علیرضا والی­پور (1396): «مقایسه و تطبیق سبک جملات در ترجمه­های روسی قرآن بر اساس سوره­های الرحمن، واقعه، الحدید، حشر»، دوماهنامة جستارهای زبانی، د 8، ش 3 (پیاپی 38)، صص 217-237.
  • کریمی‌نیا، مرتضی (1389): «ساخت‌های زبان فارسی و مسأله ترجمه قرآن»، تهران: انتشارات هرمس، چاپ اول.
  • لطفی‌پور ساعدی، کاظم (1395): «درآمدی به اصول و روش ترجمه»، ویراسته علی صلح‌جو، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ یازدهم.
  • مصطفوی، حسن (1368): «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
  • منصوری، مهرزاد (1383): «بحثی در مبانی نظری ترجمه متون دینی»، مجله مطالعات ترجمه، سال دو، شماره 6، صص 55 –
  • نجاریان، محمدرضا و جوادی نیک، آمنه (1392): «شیوه‌های تأکید در فارسی و عربی»، نشریه ادب و زبان، سال 16، ش 34، ص 353 –
  • نایدا، یوجین (1352): «اصول و روش ترجمه»، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: انتشارات الفبا.