نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه علوم اسلامی محلاتی قم،ایران

2 دانش آموخته سطح چهار(دکتری) حوزه علمیه خراسان و عضو گروه علمی زبان و ادبیات عرب جامعه المصطفی العالمیه-مشهد،ایران.

3 استادیار گروه مبانی نظری اسلامی، دانشگاه تهران، ایران.

1022034/sshq.2023.374977.1237

چکیده

زبان مجموعه‌ی از آواهای منظم و به هم پیوسته است که موجب تمایز واژه و معانی آن با واژه‌های دیگر می‌شود؛ درواقع آوا بنیادی‌ترین ساختار زبان است؛ چرا که کاربرد متناسب واکه‌ها و همخوان‌ها، پیوند ژرفی با اندیشه‌ی خالق متن دارد که می‌تواند در بافت موقعیتی الهام‌بخش معانی خاص باشند؛ بنابراین تکرار هدفمند صامت‌ها و مصوت‌ها موجب القاگری شگرف واج‌ها در بیان معانی متن می‌گردد. «موریس گرامون» زبان‌شناس معروف فرانسوی در قرن بیستم، ارزش و مفهوم القاگری واج‌های در زبان را مطرح می‌کند و معتقد است، ادیب می‌تواند در یک شبکه نظام‌مند واژگانی که از واج‌های مشابه سامان ‌یافته‌اند، تصاویر و معانی مورد نظر را با ملودی خاص و منظم، به ذهن مخاطب القا نماید؛ بدین منظور پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا و بر اساس نظریه گرامون به بررسی القاگری آواها درآیات حج می‌پردازد؛ نتایج حاکی از آن است اعجاز آوایی قرآن کریم در نهایت زیبایی، مفاهیم و معانی را به مخاطب القا می‌نماید. به‌طوری‌که بسامد واکه‌های درخشان«آ» و «اَ»/a/¸/ã/ و همخوان‌های سایشی لثوی«س،ز »/ s¸z/ و نیم‌همخوان «ی»/j/ نقش بسیار مهمی در تداعی مفاهیم حج را به خود اختصاص داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Cognitive analysis of sound induction in Hajj verses (based on Morris Grammon's point of view

نویسندگان [English]

  • norudin parvin 1
  • javad moein 2
  • Seyyed Mojtabi Mirdamadi 3

1 Assistant Professor of Arabic Language and Literature, Shahid Mahalati Higher Education Complex, Qom, Iran

2 A graduate of the fourth level (doctorate) of Khorasan Seminary and a member of the scientific group of Arabic language and literature of Al-Mustafa Al-Alamiya Community - Mashhad, Iran

3 Assistant Professor, Department of Islamic Theory, University of Tehran, Iran.

چکیده [English]

Language is a collection of regular and interconnected sounds that distinguish words and their meanings from other words; in fact, sound is the most fundamental structure of language; because the appropriate use of vowels and consonants has a deep connection with the thought of the creator of the text, which can inspire specific meanings in the context of the situation; therefore, the purposeful repetition of consonants and vowels causes a great induction of phonemes in expressing the meanings of the text. "Maurice Grammon", a famous French linguist in the 20th century, puts forward the value and concept of inducing phonemes in language and believes that a writer can create the desired images and meanings with a specific and regular melody in a systematic network of words made up of similar phonemes. , to induce in the mind of the audience; for this purpose, the present research investigates the induction of sounds in Hajj verses with the method of content analysis and based on Grammon's theory; the results indicate that the phonetic miracle of the Holy Quran ultimately inspires beauty, concepts and meanings to the audience. So that the frequency of the light(simple) vowels "A" and "A"/a/¸/ã/ and the consonants of the latin words "S,Z"/s¸z/ and the alveolar- fricative consonant "Y"/j/ play a very important role in associating the concepts of Hajj.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Hajj verses
  • stylistics
  • phonetic layer
  • Morris Grammon
  • کتابنامه

    • قرآن کریم
    • ابن منظور، محمدبن مکرم (1414): «لسان العرب»، بیروت: دارالکتب العربیه.
    • ابوالشباب، واصف (1998م): «القدیم و الجدید فی الشعر العربی الحدیث» بیروت: دار النهضة العربیة.
    • آلوسی، محمود (1415): «روح المعانی»، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
    • اسماعیلیان، رویا، اقبالی، عباس و بشیری، علی (1398): «واکاوی صدا معنایی در قرآن کریم با تکیه بر نظریه اشتقاق ابن­جنی مطالعه موردی ترکیب آواهای "ح، ر، م"» مجله پژوهش­های زبانشناختی قرآن، سال هشتم، شماره دوم، شماره پیاپی 16.
    • اطهرجو، فاطمه؛ ولایتی کبابیان، مرم (1401): «معناداری گزاره­های انشایی سوره حج، پیرامون اخلاق»، مجله سبک شناختی قرآن کریم، سال ششم، شماره اول، پیاپی 10، صص 162–184.
    • باقری، مهری (1374): «مقدمات زبان‌شناسی»، تبریز: انتشارات دانشگاه، چاپ سوم.
    • پرویز آزادی و سهیلا نیکخواه (1397): «سبک­شناسی سوره­ واقعه براساس تحلیل زبانی»، مجله پژوهش­های زبانشناختی قرآن، سال هفتم، شماره اول، شماره پیاپی (13)، صص 86 –65.
    • حق شناس، علی محمد (1369): «آواشناسی»، تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.
    • حلّى، محقق، نجم الدین جعفر بن حسن (1408): «شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام»، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
    • حویزی، عبدعلی (1415): «تفسیر نور الثقلین»، قم: انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم.
    • دوشه، ژان لویی (1378): «واج­شناسی»، ترجمه گیتی دیهیم، تهران: سروش.
    • دیهیم، گیتی (1358): «درآمدی بر آواشناسی عمومی»، تهران: انتشارات دانشگاه ملی ایران.
    • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412): «مفردات ألفاظ القرآن»، بیروت: دار الشامیة، چاپ سوم.
    • زمخشری، محمود (1407): «الکّشاف»، بیروت: دارالکتب العربیه، چاپ سوم.
    • سعیدی روشن، محمدباقر (1383): «تحلیل زبان قرآن»، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
    • سمین، احمد (1414): «الدر المصون فی علوم الکتاب المکنون»، بیروت: دارالکتب العلمیة، چاپ اول.
    • سیوطی، جلال الدین (1404): «الدر المنثور» قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، چاپ اول.
    • شفیعی کدکنی، محمدرضا (1386): «موسیقی شعر»، ویرایش سوم، تهران: آگاه، چاپ نهم.
    • شهابی، محمود (1417): «ادوار فقه»، تهران: سازمان چاپ وانتشارات، چاپ اول.
    • طباطبایی، محمدحسین (1390): «المیزان فی تفسیر القرآن»، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372): «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم.
    • طریحی، فخر الدین (1375): «مجمع البحرین» تهران: کتابفروشی مرتضوی، چاپ دوم.
    • عباس حسن (1998): «خصائص الحروف العربیة و معانیها»، سوریا: منشورات اتحاد الکتاب العربی، چاپ اول.
    • عرار ، مهدی (2002): « جدل اللفظ والمعنى دراسة فی دلالة الکلمة العربیة»، عمان: دار وائل.
    • عیاشی، منذر (2002): «الأسلوبیة وتحلیل الخطاب»، سوریا: مرکز الإنماء الحضاری.
    • فاضل مقداد (1373): «کنزالعرفان فی فقه القرآن»، تهران: انتشارات مرتضوی، چاپ اول.
    • فاطمه مدرسی (1387): «از واج تا جمله»، تهران: چاپار، چاپ دوم.
    • فتوحی، محمود (1391هـ.ش): «سبک­شناسی، نظریه­ها، رویکردها و روش­ها»، تهران: انتشارات سخن، چاپ اول.
    • فخررازی،محمد (1420): «التفسیر الکبیر»، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، چاپ سوم.
    • فراستخواه، مقصود (1376): «زبان قرآن»، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول.
    • قشیری،عبدالکریم (2000): «لطائف الإشارات»، قاهره: الهیئة المصریة، چاپ سوم.
    • قطب راوندی، سعید (1405): «فقه القرآن»، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، چاپ دوم.
    • قطب، سید (1425): «فی ظلال القرآن»، بیروت: دارالشروق، چاپ سی و پنجم.
    • قویمی، مهوش (1383): «آوا و القا رهیافتی به شعر اخوان ثالث»، تهران: انتشارات هرمس، چاپ اول.
    • قدوری الحمد، غانم (2004): «الدراسات الصوتیة عند علماء» بغداد: مطبعة خلود.
    • مارتینه، آندره (1380): «توازن دگرگونیهای آوایی: جستاری در واجشناسی در زمانی»، تهران: هرمس.
    • مالبرک، برتیل (1985): «علم الأصوات»، تعریب عبد الصبور شاهین، القاهرة: مکتبة الشباب.
    • مختاری، قاسم؛ یادگاری، مریم (1399): «بررسی تطبیقی دو شعر «النسر» عمر أبو ریشه و «عقاب» پرویز ناتل خانلری با تکیه بر نظریه موریس گرامون». دوره دهم، شماره 1، بهار 1399، صص 113 – 133.
      • Gerammont, Maurice, (1960): Traite de fonetiqu, paris: lib Ddelagrave.