نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زبان و ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

1022034/sshq.2023.379006.1255

چکیده

در قرآن کریم، جملات به واسطه‌ی لوازمی به یکدیگر پیوند خورده که باعث انسجام و پیوستگی آیات می‌گردند. از عوامل نقش آفرین در زیبایی‌های آن و کشف ظرافت‌ها و لایه‌های پنهان آن، انسجام و پیوستگی است. این موضوع در حوزه زبان شناسی جدید تحت عنوان انسجام متنی مورد بررسی و مطالعه قرار می گیرد. هالیدی و رقیه حسن در سال 1976 ارتباط معنایی، لفظی، نحوی و منطقی اجزای متن را «انسجام» و هماهنگی کلی آن‌ها در محور عمودی «پیوستگی» نامیدند. از مهمترین ابزارهای انسجام، انسجام پیوندی است . ادات ربط در این نظریه به عنوان یک عنصر جداگانه در کنار عناصر دستوری و واژگانی، با عنوان عناصر پیوندی ذکر شده است. هر متنی که فاقد این عنصر باشد متنیت خود را از دست می‌دهد. آیه 151 سوره انعام از موارد اختلافی مفسرین از جمله ابن کثیر است که عامل اختلاف، «ثمّ» به عنوان عنصر پیوند ساز است. در این پژوهش بر آنیم تا با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی و تحلیل موارد اختلافی مفسرین و ابن کثیر در این آیه بر اساس نظریه‌ی انسجام پیوندی پرداخته و مشخص نماییم که چگونه می‌توان به دسته بندی و تحلیل موارد اختلافی بر اساس این نظریه پرداخت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحلیل موارد اختلافی در این آیه بر اساس نظریه انسجام حاکی است که اعتقاد و عدم اعتقاد به نقش پیوند دهندگی معنایی جملات ما بعد ثمّ با ماقبل آن عامل اختلاف را نمایان می‌نماید به گونه‌ای که می‌توان آراء آنان را منطبق یا غیر منطبق بر نظریه انسجام دسته بندی کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The application of connective coherence in the analysis of conflicting cases of commentators of the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • mojtaba Torkashvand
  • jahanger amiri
  • mohamad nabi ahmadi
  • shahryar hemmati

Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Human Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran

چکیده [English]

In the Holy Quran, the sentences are connected to each other by means of accessories that make the verses coherent. One of the factors that play a role in its beauty and discovering its subtleties and hidden layers is coherence and continuity. This issue is investigated and studied in the field of new linguistics under the title of textual coherence. In 1976, Halliday and Ruqieh Hassan called the semantic, verbal, syntactic and logical connection of text components "cohesion" and their overall coordination in the vertical axis "cohesion". One of the most important tools of cohesion is link cohesion. In this theory, conjunctions are mentioned as a separate element, next to grammatical and lexical elements, under the title of linking elements. In this research, we intend to investigate and analyze the disagreements of the commentators and Ibn Katheer in this verse based on the theory of link cohesion, using a descriptive-analytical method, and specify how to categorize and analyze the disagreements based on this theory. The findings show that the analysis of the conflicting cases in this verse based on the theory of coherence indicates that the belief and lack of belief in the role of semantic linking of the sentences after and then with the preceding one shows the factor of difference in such a way that their opinions can be matched or not. According to the theory of coherence, he categorized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qur'an
  • Tafsir
  • connected coherence
  • Ibn Kathir
  • کتابنامه

    • قرآن کریم
    • ابن هشام، عبدالله بن یوسف (1421هـ): «مغنی اللبیب عن کتب الأعاریب»، تحقیق و شرح: عبداللطیف محمد الخطیب: الکویت، الطبعه الاولی.
    • ابن‏کثیر، اسماعیل بن عمر (1419هـ.ق): «تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر)»، منشورات محمد علی بیضون- لبنان– بیروت: دار الکتب العلمیة.
    • ابوحیان، محمد بن یوسف (1420هـ.ق): «البحر المحیط فى التفسیر»، لبنان_بیروت: دار الفکر.
    • آقاگل زاده، فردوس (1394ش): «تحلیل گفتمان انتقادی»، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.
    • حسینى‌ دمشقى‌، ابوالمحاسن (بی­تا): «ذیل‌ تذکرة الحفاظ للذهبى»‌، بیروت‌: دار احیاء التراث‌ العربى‌.
    • الخطابی، محمد (1991) «لسانیّات النص»، مدخل إلی انسجام النص، بیروت: المرکز الثقافی العربی.
    • خطراوی‌، محمد العید و محیى‌الدین‌ متو (1402): «مقدمه‌ بر الفصول‌ ابن‌ کثیر»، دمشق_بیروت.
    • داد، سیما (1385): «فرهنگ اصلاحات ادبی»، تهران: مروارید، چاپ سوم.
    • رمضان النجار، نادیه (2006م): «علم اللغة النص، بین التظریة و التطبیق: الخطابة النبویة نموذجا»، علوم اللغة، العدد الثانی، المجلد التاسع
    • سارلی، ناصر قلی و ایشانی، طاهره (1390): «نظریه انسجامی و هماهنگی انسجامی و کاربست آن در یک داستان کمینه فارسی(قصه نردبان)»، زبان پژوهی دانشگاه الزهراء، سال دوم، شماره4، 51-77.
    • طباطبایى، محمدحسین (1374هـ.ش): «ترجمه تفسیر المیزان»، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى ایران_قم، چاپ پنجم.
    • فضل الله، محمد حسین (1419هـ.ق): «من وحى القرآن»، دار الملاک - لبنان - بیروت، چاپ اول.
    • فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى ‏(1415هـ.ق): «تفسیر الصافی»‏، ایران-مصر: مکتبة الصدر.
    • محمد، عزة شبل(2007)، «علم لغة النص»، القاهرة: مکتبة الآداب، ط1.
    • إبراهیم بن السری بن سهل، أبو إسحاق الزجاج: « معانی القرآن وإعرابه، »المحقق: عبد الجلیل عبده شلبی، الناشر: عالم الکتب – بیروت
    • مکارم شیرازى، ناصر(1371هـ.ش): «تفسیر نمونه»، دار الکتب الإسلامیة - ایران – تهران.
    • مهاجر، مهران و محمد نبوی(1376): «به سوی زبان شناسی شعر»، نشر مرکز.
    • نظام الاعرج، حسن بن محمد(1416هـ.ق): «تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان»، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون - لبنان - بیروت،
    • Halliday and Hassan A.K (1984). Linquistic Studies of Text and Discourse .London: Continuum